Today is 'Tsagaan Sar", the Mongolian Lunar New Year. What is so interesting abour this year is that I learned an explanation for why Mongolian Lunar New Year differs from that of Chinese new year.
According to a recent article(link) by Baabar, a prominent Mongolian writer, the reason is more cultural. His main point, supported with historical facts, reasons that Mongolians changed the measure of the lunar movement according to Mongolian transhumance (nomadic animal husbandry) lifestyle. Herding their animals out open in the steppes on fours seasons, Mongolians observed the moon and implied its correlation to weather. My ancestors watched the moon every night and predicted the weather for next day. It worked. So they developed lunar system with reference to how the moon appears from half to full size of the moon. For example, the moon appears full on 15th of each month ( perhaps it may relate to the Mongolian geographical position- who knows?) So, Mongolians adopted the lunar calendar with clear appearance of the moon. That change made the Mongolian calendar differ a few days than that of Chinese lunar calendar.
As usual, my family prepared well for this holiday: thousands of beef dumpling, lots of biscutes, vegetable salads, litres of milk tea, coke and other meals as well. Today, two families visited us in the morning. In the afternoon, we paid visit to 3 families till the late evening. I ate lots of dumplings and drunk so much tea. I received some gifts. After busy day of meals and drinks, I am exhausted! I felt very sleepy all the alone, and barely kep my eyes open for my guests and hosts.
Wednesday, February 22
Wednesday, November 23
Окинава
Окинава гэж их адлартай газар бий. Каратэгийн өлгий нутаг, шандас хөгжим, далай эрэг, үзэсгэлэнт байгаль гээд л, америкийн Хавайн аралтай зүйрлэн ярих нь ч олонтоо. Халуун дулаан трофикийн уур амьсгалтай Окинава бол Японы хамгийн өмнөд муж. Японы үндсэн арлаас Тайван хүртэлх хэдэн зуун жижиг арлууд тус мужид хамаарагддаг. Окинавагын гол том арлынх нь Наха хотод Америкийн цэргийн анги байрладаг төдийгүй түүхийн туршид олон оронтой харилцаж ирсэн болохоор орон орны соёл шингээсэн өвөрмөц газар. Тайланд, Тайвань, төдийгүй Өмнөд-Америкын орхнуудтай эрт дээрээс харилцаатй байжээ. Харин өнгөрсөн зуунд Америкийн захиргаанд 27 жил байсан, одоо цэргийнх нь нэг том бааз болохоор Америк соёл нэвтэрсэн газар. Бусад Японы мужуудаасаа илүү нээлттэйд тооцогддог байна.
Тэдгээрээс Тайвань улстай ойролцоо байрлах Ишигаки гээд томхон арал хотод найзуудын хамтаар би очсон бөгөөд тэндээс хэдхэн минут байрлах Ириомоте болон Хатома арлуудаар ороод ирлээ.
Осакагаас нисээд Наха хотод онгоц сэлгэж таарсан. Наха бол Окинавагын төв хот бөгөөд энд Америкийн цэргийн бааз байрладаг. Америк өнгө аястай Хавай стилийн томоохон хот харагдсан. Нахагаасаа цааш Ириомото гээд арал хотруу үргэлжлүүлэн цааш нисэв. Ириомоте бол бусад жижиг арлуудтай холбогдох гол цэг боомт, агаарын онгоц хүрэх хамгийн өмнөд арал нь ажээ. Онгоцны буудал нь Мөрөнгийн онгоцны буудал шиг жижиг, нэг гарцтай юм байна.
Ишигаки гэдэг нь үгчилбэл “чулуун хана” гэсэн үг. Далайн шуурга, хүчтэй давалгаа зэрэгт бат зогсох байшин, тэдгээрийн хана, дээврийг чулуугаар хийдэг байсан заншилтай юм байна. Одоо ч гэсэн тэдгээр байгалийн нөлөөнд өртөгдөж байдаг газар болох нь байшин, барилгаас нь харагдана. Өргөн бат чулуун ханууд. Чихрийн өвс тариалаад бор сахар гаргаж авахын зэрэгцээ аялал жуулчлалаар голлох бизнэсээ хийдэг газар байна. Дулаан уур амьсгал, далай сэвэлзэх салхи гээд гудамжаар алхаад баймаар сайхан байгалтай хийгээд хүмүүс нь цаанаа нэг тайван, удаавтар, найрсаг зантай хүмүүс байх юм. Гудамжинд зам хөндлөн гарч байтал түмэн олон далайн хавчуудыг хараад гайхаж зогсхийтэл, нутгийн эгч охины гүйж ирээд л хавчны тухай тайлбарлаад өгч байна, удалгүй тэр 2 Япондоо алдартай дуучин бүсгүй Рими Нацугавагын (дууг энд дар) ээж, дүү хоёр болж таарсан. Монгол хүн явж байна гэхээр “манай охин Хакухотой найзууд, хурим дээр нь очиж дуулж байсан” гээд л хуучлаж байна лээ. Нутгийн хүмүүс гэлтгүй цайны газар, гудамжинд таарсан Токио, Осакагын бусад хүмүүс хүртэл яриа хөөрөө нь эелдэг харьцаатай болж байгаа нь уур амьсгал, орчны нөлөөтэй холбоотой болов уу.
Эндэхийн хоол илүү амттай санагдсан. Шөл нь мэдрэгдэхүйц амттай, сэтгэл дагаад ч тэр үү загас, шарсан мах, чанасан ногоо гээд л бүгд амттай санагдсан. Чанга амттай “Авамори” гэж Окинава арлын шимийн юм байна. Блүү сийлс гээд зармагны брэнд хийгээд нутгийн өөвөрмөц онцлогоо шинээж арлынхаа давсаар амталсан цэвхэр желлатин – зайрмаг сонин амттай байлаа. Окинава арлын бэлэгдэл болсон “Шамисен” эсвэл “Санген” гэж нэрлэгддэг гурван утастай шандас хөгжим нь хаа сайгүй эгшиглэх бөгөөд нутгийн уугуул хүмүүс хаа дайралдсан газар бахархалтайгаар хөглөн сууж харагдах юм. Үүний зэрэгцээ удаан хэмнэлт Рэггэе урсгалын барууд зохилж харагдсан. Ишигаки арлаар үдэшээр жаал алхлаа, хүн амьтан бужигнахгүй (бусад том хотууд шиг биш) тайван сэлүү, далайн сэрүү татсан энгийн хот байсан.
Завь, усан онгоцоор аялаад очих зайнд олон жижиг арлууд Ишигаки арлын ойролцоо байрладаг юм байна. Тэдгээр нь өвөрмөц байгаль, тунгалаг ус, өнгө өнгийн загас амьтдаараа алдартай.
Ириомоте арал
Ишигаки арлаас 45 минут завиар давхихад Ириомоте арал дээр очиж байна. Одод хэлбэртэй элс бүхий далайн эрэг, снорклин (нүдний шилтэй, амьсгалах гуурс-сноркл зүүгээд далайн амьдрал хараад сэлэхийг ингэж нэрлэдэг) хийж өнгийн загас хөөн өдрөө эхэлсэн. Зэрлэг гахайн хотхон, усны үхэр шараар зугаалах, өндрийн хүрхрээ зэрэг зүйлс машинаар очиж үзэхээр төлөвлөсөн байсан боловч олон аялагчтай өдөр таарч хөлсний машин олдсонгүй. Үүний оронд унадаг дугуй хөлслөж дөрөө хүрэх газар зугааллаа. Жунгла шугуйн навчит ургамлууд ургадаг болоод ч тэр үү замын дагуу модод, мангоров зэрэг ургамлууд халиурна. Ногоон дундаар давхина, уул, ус, ургамал хараад хурдална гэдэг үнэхээр сайхан. Толийтол зассан зам нь дугуйгаар уул өгсөж уруудахад нэмэртэй байсан. Мод бүхий тосгоноор давхиж яваад гэнэт нүд баясган гарч ирэх далай эрэгтэй таарах нь даваа давах бүрийд үзэгдэх Хөвсгөл нуурны минь эргийнх нь бараа шиг сэтгэл сэргээгээд сайхан санагдсан. Нар жаргах бүрийд гэрэлт цох, модны багваахай, яс мэлхий, зэрлэг муур нартай зэлүүлчлэн уулзаж гэрэлт цэцгийн үзэсгэлэнг гайхан ширтэх нь яг Аватар кинон дээр гардаг шиг санагдсан. Энэ арал дээр ананас нэртэй хостелд байрлаад ананс ханатлаа идэж, ананасны жүүс ууж нэг өдөр амарсан да.
Хатома
Ириомоте арлаас 10 мин завиар явах зайнд Хатома арал орших ажээ. Цайран шаргалтах элсээр эмжээстэй гүн ногоон моддоор хучмал алгын чинээ мэд харагдах энэ арлыг тод цэнхэр өнгийн далайд болгоомжтой байруулсан мэт үзэсгэлэнтэй ажээ. Алсыг харагч гэрэлт байшингаас нь арлын эргэн тойрныг бүхнийг харж болно. Цэнхэртэн цэлийх далай нь тунгалаг устай, хөх, ягаан, шар гээд далайн рийф хад нь амьдаараа, бусад амьтад, ургамалдаа гэр нь болно. Түүнийг хүрээлээд солонгын олон өнгийн элвэд загвараар чимсэн тийм тансаг цогцлоон бүхий төрөл төрлийн загас эргэлдэн наадна. Нар гийж усны гүнийг гэрэлтүүлэн, хүйтнийг бүлээсгээд, сэвэлзэх салхи нь агаарт үлээнэ. Энэ бүхэнд умбан бясч өглөөнөөс үд өнгөртөл шумбан сэлж, загас ургамлын үзэсгэлэнг усан дотроос шимтэн ширтэв. Далайн уснаас гармааргүй, Хатома арлаас салмааргүй байсан шүү. Өдрийн ихэнхээ энд өнгөрөөгөөд буцаад Ишигаки аралдаа ирсэн.
Хоспиталити
Эдгээр арлуудад 3 хоног, 4 өдрийг зарцуулсан. Бачуухан төсөвтэй явсан хийгээд ер нь Японы хямд буудлуудаар буугаад үйлчилгээ хэр байдгыг бас давхар хараад авлаа. Ишигаки аралд хоёр, Ириомото аралд нэг хонохдоо хостел, бага оврын буудлуудаар хоноглосон болно.
Очсон өдрөө Ишигаки арлын далайн порт, төв гудамжтай ойрхон 20 доллар орчмын үнэтэй хостельд хоноглосон юм. Хэдэн модон ор нэгэтгээд нимгэн хана, хөшгөөр тусгаарлажээ. Нэг хэсэгт нь найман хүн 2 давхарласан орон дээр унтаж болохоор зохицуулсан байна. Олуулаа байрлах учраас дуу чимээ гарах нь ойлгомжтой бөгөөд ТВ, радиогоо яг 10 гээд зогсоогоод авсан. Харин шумуул шөнөжин дайраад улаан алаг хүн өглөө боссон до. Унтах орноос бусад үйлчилгээ үнэнд нь шингээгүй бөгөөд алчуур, саван шампунь, өглөөний цай унд тэр бүхнийг худалдан авах хэрэгтэй болсон.
Буцаж нисэхийн өмнө орой мөн Ишигаки аралдаа буцаж ирсэн бөгөөд 30 долларын үнэтэй өөр хостэльд хоносон. Дугуй үнэгүй хөлслөн унав, хөргөгч халаагч байсан учир дэлгүүрээс юм худалдаж аваад өглөөний цайгааа тэндээ уусан. Бас алчуур, угаалгын хэрэгсэл үнэндээ багтжээ.
Ириомоте аралд байрлахдаа гэр бүлээрээ ажлуулдаг хостельд байрласан. Ананас тариалахын зэрэгцээ жижиг буудалдаа жуулчид байрлуулж машин, мотоцикл, дугуй түрээслүүлэн орлог олдог гэр бүл байна. Ээж, эгч, бага дүү нь ресторан, орой нь бараа ажлуулах бөгөөд аав, эмээ, дүү залуус нь анансаа хурааж хэрчин савлах ажилаа хийж харагдана. Ирсэн жуулчдаа портоос машинаар тосож аваад, оройн хоолны дараа шөнийн амьтад үзэх адал явдал зохиодог юм байна, эдгээр нь үнэгүй. Оройн хоол, өглөөний цай оруулаад хонгийн 50 доллар нэг хүнээс авч байсан. Япончууд төдийгүй Тайван, Хятад, Тайланд жуулчид бидэнтэй зэрэгцээ өдрүүдэд буудалласан харагдсан. Шууд талбайгаас хураасан ананс их амттай, дотроо бас пийч, хавайн, окинава арлын ууган сорт гээд амт ялгагдаж байгаа юм. Анансаар нэрмэл хийдэг юм байна, чихэрлэгдүү дарс болдог юм байна лээ.
Ер нь бол Осака, Токио гээд том хотуудыг бодвол арай удаавтар бас арлынхаа нөхцөл байдалд тохирсон үйлчилгээний хойрго гэмээр зүйлс ажиглагдсан. Хогийн сав олдоно гэж үгүй, хог тарьсан бол хийх тавих газар олдохгүй боловч хүн хүрэхийн аргагүй сайхан ургамал эсвэл тэр засмал дээр хаялтай нь биш. Тэгээд хог тарихгүйгээр л явахыг хичээж, мөн хогоо өөртөө, цүнхэндээ хадгалах болж таарч байгаа юм. Жижиг арал болохоор Хатома аралд цөөн хэдэн гуанз байрлах бөгөөд тодорхой хязгаарлагдмал цагаар үйлчилдэг юм байна. Өдрийн 2 цагаас хойш хоол хийдэггүй, бид хэд далай эргээс 3 цаг гэж ирээд юм идчихээр гуанз олддоггүй, бүгд халтын цаг болсон. Тэгээд нэг эмээг гуйж, гуйж хурдан цөл хийлгэж идсэн. Сүүлийн порход 4 цагаас болохоор түүнээс өмнө үйлчилгээгээ тэгэж хэрэг болдог юм байна.
Нүд баягаж, сэтгэл сэргээсэн далай ээжийн олон үзэмжээр дүүрэн дурсамжууд ингэж Окинавад гялалзаад өнгөрлөө.
Тэдгээрээс Тайвань улстай ойролцоо байрлах Ишигаки гээд томхон арал хотод найзуудын хамтаар би очсон бөгөөд тэндээс хэдхэн минут байрлах Ириомоте болон Хатома арлуудаар ороод ирлээ.
Осакагаас нисээд Наха хотод онгоц сэлгэж таарсан. Наха бол Окинавагын төв хот бөгөөд энд Америкийн цэргийн бааз байрладаг. Америк өнгө аястай Хавай стилийн томоохон хот харагдсан. Нахагаасаа цааш Ириомото гээд арал хотруу үргэлжлүүлэн цааш нисэв. Ириомоте бол бусад жижиг арлуудтай холбогдох гол цэг боомт, агаарын онгоц хүрэх хамгийн өмнөд арал нь ажээ. Онгоцны буудал нь Мөрөнгийн онгоцны буудал шиг жижиг, нэг гарцтай юм байна.
Ишигаки гэдэг нь үгчилбэл “чулуун хана” гэсэн үг. Далайн шуурга, хүчтэй давалгаа зэрэгт бат зогсох байшин, тэдгээрийн хана, дээврийг чулуугаар хийдэг байсан заншилтай юм байна. Одоо ч гэсэн тэдгээр байгалийн нөлөөнд өртөгдөж байдаг газар болох нь байшин, барилгаас нь харагдана. Өргөн бат чулуун ханууд. Чихрийн өвс тариалаад бор сахар гаргаж авахын зэрэгцээ аялал жуулчлалаар голлох бизнэсээ хийдэг газар байна. Дулаан уур амьсгал, далай сэвэлзэх салхи гээд гудамжаар алхаад баймаар сайхан байгалтай хийгээд хүмүүс нь цаанаа нэг тайван, удаавтар, найрсаг зантай хүмүүс байх юм. Гудамжинд зам хөндлөн гарч байтал түмэн олон далайн хавчуудыг хараад гайхаж зогсхийтэл, нутгийн эгч охины гүйж ирээд л хавчны тухай тайлбарлаад өгч байна, удалгүй тэр 2 Япондоо алдартай дуучин бүсгүй Рими Нацугавагын (дууг энд дар) ээж, дүү хоёр болж таарсан. Монгол хүн явж байна гэхээр “манай охин Хакухотой найзууд, хурим дээр нь очиж дуулж байсан” гээд л хуучлаж байна лээ. Нутгийн хүмүүс гэлтгүй цайны газар, гудамжинд таарсан Токио, Осакагын бусад хүмүүс хүртэл яриа хөөрөө нь эелдэг харьцаатай болж байгаа нь уур амьсгал, орчны нөлөөтэй холбоотой болов уу.
Эндэхийн хоол илүү амттай санагдсан. Шөл нь мэдрэгдэхүйц амттай, сэтгэл дагаад ч тэр үү загас, шарсан мах, чанасан ногоо гээд л бүгд амттай санагдсан. Чанга амттай “Авамори” гэж Окинава арлын шимийн юм байна. Блүү сийлс гээд зармагны брэнд хийгээд нутгийн өөвөрмөц онцлогоо шинээж арлынхаа давсаар амталсан цэвхэр желлатин – зайрмаг сонин амттай байлаа. Окинава арлын бэлэгдэл болсон “Шамисен” эсвэл “Санген” гэж нэрлэгддэг гурван утастай шандас хөгжим нь хаа сайгүй эгшиглэх бөгөөд нутгийн уугуул хүмүүс хаа дайралдсан газар бахархалтайгаар хөглөн сууж харагдах юм. Үүний зэрэгцээ удаан хэмнэлт Рэггэе урсгалын барууд зохилж харагдсан. Ишигаки арлаар үдэшээр жаал алхлаа, хүн амьтан бужигнахгүй (бусад том хотууд шиг биш) тайван сэлүү, далайн сэрүү татсан энгийн хот байсан.
Завь, усан онгоцоор аялаад очих зайнд олон жижиг арлууд Ишигаки арлын ойролцоо байрладаг юм байна. Тэдгээр нь өвөрмөц байгаль, тунгалаг ус, өнгө өнгийн загас амьтдаараа алдартай.
Ириомоте арал
Ишигаки арлаас 45 минут завиар давхихад Ириомоте арал дээр очиж байна. Одод хэлбэртэй элс бүхий далайн эрэг, снорклин (нүдний шилтэй, амьсгалах гуурс-сноркл зүүгээд далайн амьдрал хараад сэлэхийг ингэж нэрлэдэг) хийж өнгийн загас хөөн өдрөө эхэлсэн. Зэрлэг гахайн хотхон, усны үхэр шараар зугаалах, өндрийн хүрхрээ зэрэг зүйлс машинаар очиж үзэхээр төлөвлөсөн байсан боловч олон аялагчтай өдөр таарч хөлсний машин олдсонгүй. Үүний оронд унадаг дугуй хөлслөж дөрөө хүрэх газар зугааллаа. Жунгла шугуйн навчит ургамлууд ургадаг болоод ч тэр үү замын дагуу модод, мангоров зэрэг ургамлууд халиурна. Ногоон дундаар давхина, уул, ус, ургамал хараад хурдална гэдэг үнэхээр сайхан. Толийтол зассан зам нь дугуйгаар уул өгсөж уруудахад нэмэртэй байсан. Мод бүхий тосгоноор давхиж яваад гэнэт нүд баясган гарч ирэх далай эрэгтэй таарах нь даваа давах бүрийд үзэгдэх Хөвсгөл нуурны минь эргийнх нь бараа шиг сэтгэл сэргээгээд сайхан санагдсан. Нар жаргах бүрийд гэрэлт цох, модны багваахай, яс мэлхий, зэрлэг муур нартай зэлүүлчлэн уулзаж гэрэлт цэцгийн үзэсгэлэнг гайхан ширтэх нь яг Аватар кинон дээр гардаг шиг санагдсан. Энэ арал дээр ананас нэртэй хостелд байрлаад ананс ханатлаа идэж, ананасны жүүс ууж нэг өдөр амарсан да.
Хатома
Ириомоте арлаас 10 мин завиар явах зайнд Хатома арал орших ажээ. Цайран шаргалтах элсээр эмжээстэй гүн ногоон моддоор хучмал алгын чинээ мэд харагдах энэ арлыг тод цэнхэр өнгийн далайд болгоомжтой байруулсан мэт үзэсгэлэнтэй ажээ. Алсыг харагч гэрэлт байшингаас нь арлын эргэн тойрныг бүхнийг харж болно. Цэнхэртэн цэлийх далай нь тунгалаг устай, хөх, ягаан, шар гээд далайн рийф хад нь амьдаараа, бусад амьтад, ургамалдаа гэр нь болно. Түүнийг хүрээлээд солонгын олон өнгийн элвэд загвараар чимсэн тийм тансаг цогцлоон бүхий төрөл төрлийн загас эргэлдэн наадна. Нар гийж усны гүнийг гэрэлтүүлэн, хүйтнийг бүлээсгээд, сэвэлзэх салхи нь агаарт үлээнэ. Энэ бүхэнд умбан бясч өглөөнөөс үд өнгөртөл шумбан сэлж, загас ургамлын үзэсгэлэнг усан дотроос шимтэн ширтэв. Далайн уснаас гармааргүй, Хатома арлаас салмааргүй байсан шүү. Өдрийн ихэнхээ энд өнгөрөөгөөд буцаад Ишигаки аралдаа ирсэн.
Хоспиталити
Эдгээр арлуудад 3 хоног, 4 өдрийг зарцуулсан. Бачуухан төсөвтэй явсан хийгээд ер нь Японы хямд буудлуудаар буугаад үйлчилгээ хэр байдгыг бас давхар хараад авлаа. Ишигаки аралд хоёр, Ириомото аралд нэг хонохдоо хостел, бага оврын буудлуудаар хоноглосон болно.
Очсон өдрөө Ишигаки арлын далайн порт, төв гудамжтай ойрхон 20 доллар орчмын үнэтэй хостельд хоноглосон юм. Хэдэн модон ор нэгэтгээд нимгэн хана, хөшгөөр тусгаарлажээ. Нэг хэсэгт нь найман хүн 2 давхарласан орон дээр унтаж болохоор зохицуулсан байна. Олуулаа байрлах учраас дуу чимээ гарах нь ойлгомжтой бөгөөд ТВ, радиогоо яг 10 гээд зогсоогоод авсан. Харин шумуул шөнөжин дайраад улаан алаг хүн өглөө боссон до. Унтах орноос бусад үйлчилгээ үнэнд нь шингээгүй бөгөөд алчуур, саван шампунь, өглөөний цай унд тэр бүхнийг худалдан авах хэрэгтэй болсон.
Буцаж нисэхийн өмнө орой мөн Ишигаки аралдаа буцаж ирсэн бөгөөд 30 долларын үнэтэй өөр хостэльд хоносон. Дугуй үнэгүй хөлслөн унав, хөргөгч халаагч байсан учир дэлгүүрээс юм худалдаж аваад өглөөний цайгааа тэндээ уусан. Бас алчуур, угаалгын хэрэгсэл үнэндээ багтжээ.
Ириомоте аралд байрлахдаа гэр бүлээрээ ажлуулдаг хостельд байрласан. Ананас тариалахын зэрэгцээ жижиг буудалдаа жуулчид байрлуулж машин, мотоцикл, дугуй түрээслүүлэн орлог олдог гэр бүл байна. Ээж, эгч, бага дүү нь ресторан, орой нь бараа ажлуулах бөгөөд аав, эмээ, дүү залуус нь анансаа хурааж хэрчин савлах ажилаа хийж харагдана. Ирсэн жуулчдаа портоос машинаар тосож аваад, оройн хоолны дараа шөнийн амьтад үзэх адал явдал зохиодог юм байна, эдгээр нь үнэгүй. Оройн хоол, өглөөний цай оруулаад хонгийн 50 доллар нэг хүнээс авч байсан. Япончууд төдийгүй Тайван, Хятад, Тайланд жуулчид бидэнтэй зэрэгцээ өдрүүдэд буудалласан харагдсан. Шууд талбайгаас хураасан ананс их амттай, дотроо бас пийч, хавайн, окинава арлын ууган сорт гээд амт ялгагдаж байгаа юм. Анансаар нэрмэл хийдэг юм байна, чихэрлэгдүү дарс болдог юм байна лээ.
Ер нь бол Осака, Токио гээд том хотуудыг бодвол арай удаавтар бас арлынхаа нөхцөл байдалд тохирсон үйлчилгээний хойрго гэмээр зүйлс ажиглагдсан. Хогийн сав олдоно гэж үгүй, хог тарьсан бол хийх тавих газар олдохгүй боловч хүн хүрэхийн аргагүй сайхан ургамал эсвэл тэр засмал дээр хаялтай нь биш. Тэгээд хог тарихгүйгээр л явахыг хичээж, мөн хогоо өөртөө, цүнхэндээ хадгалах болж таарч байгаа юм. Жижиг арал болохоор Хатома аралд цөөн хэдэн гуанз байрлах бөгөөд тодорхой хязгаарлагдмал цагаар үйлчилдэг юм байна. Өдрийн 2 цагаас хойш хоол хийдэггүй, бид хэд далай эргээс 3 цаг гэж ирээд юм идчихээр гуанз олддоггүй, бүгд халтын цаг болсон. Тэгээд нэг эмээг гуйж, гуйж хурдан цөл хийлгэж идсэн. Сүүлийн порход 4 цагаас болохоор түүнээс өмнө үйлчилгээгээ тэгэж хэрэг болдог юм байна.
Нүд баягаж, сэтгэл сэргээсэн далай ээжийн олон үзэмжээр дүүрэн дурсамжууд ингэж Окинавад гялалзаад өнгөрлөө.
Нэг сумаар 2 туулай буудсан нь
Өнгөрсөн 4-р сард нэг ажлаар хоёр орныг үзээд ирлээ. Боломж гаргавал Сингапур хот улс ороод үзэх юмсан гэж боддог л байлаа. Америкт сурч байхад Шри-Ланкаас ирсэн гадаад оюутнуудтай нийлдэг байж билээ, гэхдээ ингээд очно гэж бодож ч байсангүй. Японы Осака хотоос Шри Ланкын Коломбо хотруу нисэхдээ Сингапур дээр 18 цаг онгоцоо сэлгэж таарсан. Ийм завшаан гарсан дээр нь Сингапураар өдөржин ядартлаа явав, танилцав. Шри-Ланкад бол хоёр долоо хоносон. Хоёул далайд гарцтай, трофикийн халуун уур амьсгалтай гэдгээрээ адил боловч хоорондоо харьцуулахын аргагүй ялгаатай, өөр өөрийн онцлог бүхий газрууд байна. Үзсэн харснаа товчхоноор хуваалцьяа гэж бодлоо.
Сингапур
Сингапурын талаарх анхны сэтгэгдэл минь онгоцон дотор уншсан өдөр тутмын The Straits Times http://www.straitstimes.com/ сониноос төрсөн гэх үү дээ. Эхний нүүрнээсээ сүүлийн хуудас хүртлээ санхүүгийн амбиц, технологийн мэдлэг ханхлуулсан энгийн хэрнээ чадварлаг өгүүлэлүүдээр дүүрэн бичиж. Мал эмнэлгийн оншилгооны төөрөмжийн програм бичдэг компань, Клоуд программистууд, Индонезийн байгалийн хий олборлогч гээд л олон өгүүлэлүүд гарчиглаад нисэж байхдаа Сингапорчууд мэдлэг, мөнгө 2-г гарамгай хослуулсан хүмүүс мэт санагдаж билээ. Цааснаас уншсан тэрхүү төсөөллөө, онгоц газардсан мөчөөс амьдаар нь мэдэрч эхэлсэн. Changi Airport онгоцны буудал гэж Сингапурын нэр төрийн баталгаа гэлтэй цэмцгэр, уудам тайлбайтай, хурдан шуурхай хэрнээ найрсаг дотноор хүлээн авах үйлчилгээтэй угтаж байна.
Хоттой танилцахаар метро хөлөглөн бидний хэдэн нөхөд зүглэв. Метро нь Англи, Малай, Хятад бичгээр бичээстэй. Тэд нар Англиар ихэвчлэн ярина, гэхдээ өвөрмөц аялагаас нь болоод заримдаа ахин лавлах шаардлага үе үе гарч байлаа.
Энэ хотын уугуул иргэд гэж Малайз, Энэтхэг, Хятад, Филиппин түүнчлэн тэдний холимог арьстнууд алхалдана. Тэдний ажиллаж амьдрах орчин нь тэнгэр баганадсан олон давхар хийгээд архитектур, дизайны нарийн бүтэцтэй байшингууд цэцэг ногоо халиурах гудамж цэцэрлэгүүдтэйгээ сүлжилдэн оршдог юм байна.
Хотын төв маягтай газраар баахан гишгэж байгаад Сентоза гээд бичил аралруу очиж үзэв. Такси бариад очсон, манай сити-такси шиг шар машинууд байна. Тэрхүү таксины жолооч нэг гарын хуучилснаар бол Сингапур нь ундны усаа ихэвчлэн Малайзаас авдаг, хааяа Индонезоос ч зөөчдөг гэнэ. Түүнчлэн хог, хаягдлаа тэдгээр хөршдөө шахчихдаг юм байх. Ингээд элдвийг хуучилж явтал удалгүй Сентоза аралдаа ирлээ.
Сентоза - Олон сонин тоглоом, хөгжөөнт хөтөлбөрүүд бүхий цэнгэлдэх зүйлсээр дүүрэн бичил арал байна. Далайн эргээр нь хүмүүс нарлаж, тоглоом үзвэрүүд нь жуулчдын хөлд завгүй дарагдаастай харагдсан. Жуулчид нь Энэтхэг, Хятад голдуу бас “шар үстнүүд” харагдсан. Бидний хэдэн нөхөд далайн амьтны цуглуулга бүхий акуариумаар орж усны ертөнцтэй танилцав. Тэгээд, агаар дээгүүр дүүжигнэх алсын дүүжлэнд суугаад эргэн тойрныг маш өндөрөөс дүүрэн харлаа.
Арлаа тойруулууд асар олон тооны хөлөг онгоц байх юм. Тэдгээр хөлөг онгоцууд худалдаа наймааны бололтой нааш, цааш завгүй холхино. Тээр алс хэсэгт колонк маягтай том юнксууд өрөөстэй ачааны бирваазууд хөвөлзөнө, цэргийн онгоцууд бас харуулын манаанд хөвөөстэй зэрэгцэж харагдана лээ.
Иймэрхүү гайхшрал, хөгжлийг биширсэн харцаар энэ хотын найман зүг, дөрвөн зовхист ширтсээр өдөр гялалзаад өнгөрөв. Японы нэг хот шиг хөгжилтэй л орон байна.
Коломбо, Шри Ланка
Зорьсон газраа ирлээ. Эрдэнэсийн зүүлт шиг хэлбэртэй энэ арлыг Шри-Ланка гэдэг. Газрын бөмбөрцөг дээр Энэтхэгийн хойгоос зүүлттэй сүнжин ээмэг шиг тэнд харагдана. Хамгийн том хотыг нь Коломбо гэдэг. Коломбо хотын ердийн дүрслэл - өндөржсөн цэргийн хуаран гэлтэй хамгаалалт бүхий том том цайны үйлдвэрүүд, Будда Христ хоёрын хөшөө барьмалууд зэрэгцээд, хайш яаш бариастай барилгууд, зарын том самбарууд, зам дагуу ширхэгийн бараа зарагчид, хааяа нэг вааранд тарьсан мод, ургамлууд ... Замын түгжээнд саатаад явах зуур ийм л зураглалууд үргэлжилнэ, харин машинаар түгжрээстэй өргөн зам, гудамжуудад Түк-түкүүд чадамгай сүлжилдэнэ. Бүхээгтэй шаахай хэлбэрийн гурван дугуйтуудыг “Түк Түк” гэдэг бөгөөд голдуу Хятад, Энэтхэгээс авчирдаг гэнэ. Өдөржин ингэж завгүй өрнөх буугисан дуу чимээ нь бүрий тасрах даруйд алгуур намжина. Тэр даруйд цэрэгжсэн цагдаа нар хэсэг хэсгээр хотын гол замаар зогсоолд гардаг юм байна. Арав гаран минут машинаар явах зайнд машин зогсоож байнга шалгана. Эхний нэг хоёр зогсооход барьсан буу, өмссөн дүрэмт хувцас сонирхол татаж байснаа ингэж олон зогсоох нь нэг бодлын цаг барсан нөгөө бодлын айдас сэрдхийлгэх ажээ. Хэдэн жилийн өмнөх иргэний дайны цус урсгасан эмгэнэлт явдлаас хойш сэрэмжлүүлэх шалгалтыг ингэж тогтмол манаанд гаргадаг болсон юм байна.
Коломбочуудын хамгийн дуртай газар бол Гэйлле Фэйс “Galle Face” гээд далайн эрэг. Британичууд цэргийн сургуулилтаа хийх зориулалтаар далайн эрэгт онцгойлон зассан зүлгэн тайлбай байна. Одоо бол хамаг том зочид буудлууд эргэн тойронд нь байрлаастай. Тэрхүү тайлбай дээр зөөврийн жижиг гуанз мухлагууд, үлээдэг шар голдуу зарах жижиг ТҮЦ-үүд, тэрүүгээр гүйлдэн наадах хүүхэд багачууд, тэдний эцэг эхүүд, нарны шүхрийнхээ цаана үнсэлцэх хосууд гээд Гэллэй эргийн талбайд амьдрал эд буцалж байдаг юм байна. Энэ бүхнийг намуухнаар аясуулах Энэтхэгийн далай эргээ бүүвэйлэн дүнсийх ажээ. Эргээр нь бужгнасан түүхийг тайвнаар сонсоод хөврөх давалгаагаараа тэр бүхнээ эргэн хүүрнэх шиг. Ямар олон түүх, хугацааг энэ эрэг өнгөрүүлсэн бол оо? Уугуул омгууд, Европын колончлол, дарангуйлал, эрх чөлөөний хөдөлгөөн, цус асгаруулсан иргэний дайн. Тэр бүх зовлон гуниг, аз жаргалын давалгааг өөртөөө шингээждээ, энэ далай. Давалгааг нь чагнаад суухад өдөржин буцалсан стресс сэв, санамжгүйгээр уугаагдан арилах шиг сэтгэл уужраад сайхан болно. Ингэж болдоо хальснаар барахгүй шумбаж үзмээр санагдаад нэг орой сэлээд авсан, харин удалгүй шүгэл тас дугараад буутай эргүүл уснаас гар үгүй бол толгойгүй гэхээр нь цааш сэлэлгүй гараад л ирсэн. Ямар ч байхан Энэтхэгийн далайд биеэрээ сэлээд үзсэн шүү.
Коломбын байдал тиймэрхүү. Ер нь бол Шри-Ланкыг заангүйгээр төсөөлхийн аргагүй шүү дээ. Заан дүрсээ бурханчлан үлдээж, хөрөг нь хэвлэл, ханын самбар болгон дээр зайлшгүй байраа олжээ. Гэхдээ хотын гудамжаар амьд заан огт харагдахгүй, заан гишгэх газаргүй л дээ. Хийд болон үзвэрийн газруудаар цөөн тооны заан жуулчид, сонирхогчдийн нүдийг хужирлан зогсдог. Зааныг үзүүлэх нь такси, хөтөчдийн гол бизнес төдийгүй түүний нэрээр хууран мэхэлж хүмүүсээс мөнгө салгах нь элбэг үзэгдэл гэнэ.
Улсдаа ирсэн зочиддоо манай Шри-Ланка танилууд жинхэнэ зааны хотхон үзүүлсэн. Замын түгжрэлд боогдоод хоцорч очсон болохоор голын усанд ундаасах зааны сүргийг харамсалтайгаар үзэж амжаагүй. Хустай нуруунд тахь харах гэж очдог шиг л юм болсон. Гэхдээ хотхон болохоор бангын заан тэнд бий. Хэдэн тугалыг хамтад нь тусгайлан асардаг юм байна. Жижигхэн хошуу нь цорвойгоод, дэлбэгэр чих нь дэлдэгнээд хөөрхөн Бэмби нар. Тосгон, тариан талбай сүйтгэсэн эсвэл үнэт соёг нь зарах үүднээс завчих хэргээр эцэг эхийг нь эмэгнэлтэйгээр хөнөөжээ. Өнчирсөн тугалуудыг амьтан хамгаалагч нар асардаг юм байна. Энэ хүчтэй амтныг тогтоох ганц арга нь хойд хөлөөр нь гинжлэх бөгөөд бүх заан, тугалууд хойд хөлнөөсөө гягнагджээ. Хариулагчдын хэлснээр заан нь хамгийн ухаантай амьтан гэддэг.
Үүний хажуугаар хөгжилтэй юм их болсоон. Нэрээр минь тосож авсан буудлын жолооч замдаа шууд кофе уухаар зогсочихож байгаа юм, буудалдаа очоо ч үгүй байтал хотоор явж үзэх үү гэдэг гэнэ. Эндээ гайгүй нэртэй буудалд нь буусан даруйд нэр буруу бүртгээд баахан будилсан, намайг манай менежертэй холиод Эрдэнэ Юкихиро гэдэг нэртэй болж үзэв. Анхнаасаа захиалсан хурлын өрөө нь завгүй болж хувирав, болно гэсэн принтерүүд нь гацаад хурлын материалаа хэвлэж чадахгүй баахан юм болсон. Менежер нь “болно”, “болох гэж байна”, “яг болох гэж байсан юм” гэх мэтээр аргалчих гээд байгаа юм. Буудлынхан байг гэхэд, тэр яамны хүмүүс нь бөөн будлайн, цагаас хоцролт гээд асуудалгүй нэг ч өдөр байгаагүй. Хариуцлага, ажил хэрэгч албаны ёс зүй гэж энд байна уу? Албаныхан ийм байхад гудамжны хууран мэхлэлт ердийн үзэгдэл. Би бас их гэнэн юм байна гэдгээ мэдэрсэн. Өдрийн хоол буудлаас өөр “нутгийн” газар идэж үзнэ гээд ганцаараа баатарлагаар явсан чинь, нэг гарт хуурагдаад түрийвчээ сэгсэрүүлээд таарсан, аз болоход нээх мөнгөгүй 50 доллараа бэлэглэчихсэн дээ. Иймэрхүү асуудлууд даамжраад төрийн хэмжээийн хууралтууд болж байгаа юм. Бидний байрласан буудалд нэг олон улсын шүүх хурал явагдаж байсан. Шри-Ланкын дэд бүтцийн яам нь Дэлхийн Банк, Японы компаньтай төслийн гэрээний зөрчлөөр шүүхдэж байгаа нь тэр. “Хээл хахууль” гэдэг тэнд төр, түүний албадын үндсэн пайз болжээ. Гэхдээ энэ болгонд ажиллаад ашиг олоод болоод байгаа хүмүүс байна. Тэдний томоохон төлөөлөгчид Энэтхэг, Хятад, Солонгос компаниуд. Ойрхон орших хөрш гэдгээрээ Энэтхэг улс нэг том ахын хэртэй байдаг юм уу даа, Шри Ланкад бол. Энэтхэгүүд энд том том чайн буудлууд, худалдаа үйлчилгээний төвүүд гээд олон бизнес эзэмшдэг юм байна. Харин эрчимтэйгээр өргөжин тэлж эрчээ авч байгаа хөрөнгө оруулагчид бол Солонгос, Хятадууд. Бэлэн мөнгөөр нь бизнес явуулдаг Хятадын бизнесмэнүүд олон улсын байгууллага бусад гадны хөрөнгө оруулагчид шиг олон зүйл ярихгүй, мөнгө л санал болгоно бэлнээр нь – мэдээж төсөл тэднийх. Бидний очсон Сингапур Айрланс онгоцны дийлэнх зорчигчид Хятад ажилчид байсан, тэд бол өргөжин тэлж буй тэдгээр Хятад компаниудын ажиллах хүч. Ингэж бас бодлоо, “яагаад тэр далай эргээр зугаалах олон мянган Шри-Ланка залуучуудыг тэдгээр дэд бүтцийн төслүүдэд ажиллуулж болохгүй байгаа юм бол” гэж. Жаахан хадуурчихлаа, уучлаарай, Ингээд дуусгая даа.
Товчхондоо ийм л аялал болсон.
Сингапур
Сингапурын талаарх анхны сэтгэгдэл минь онгоцон дотор уншсан өдөр тутмын The Straits Times http://www.straitstimes.com/ сониноос төрсөн гэх үү дээ. Эхний нүүрнээсээ сүүлийн хуудас хүртлээ санхүүгийн амбиц, технологийн мэдлэг ханхлуулсан энгийн хэрнээ чадварлаг өгүүлэлүүдээр дүүрэн бичиж. Мал эмнэлгийн оншилгооны төөрөмжийн програм бичдэг компань, Клоуд программистууд, Индонезийн байгалийн хий олборлогч гээд л олон өгүүлэлүүд гарчиглаад нисэж байхдаа Сингапорчууд мэдлэг, мөнгө 2-г гарамгай хослуулсан хүмүүс мэт санагдаж билээ. Цааснаас уншсан тэрхүү төсөөллөө, онгоц газардсан мөчөөс амьдаар нь мэдэрч эхэлсэн. Changi Airport онгоцны буудал гэж Сингапурын нэр төрийн баталгаа гэлтэй цэмцгэр, уудам тайлбайтай, хурдан шуурхай хэрнээ найрсаг дотноор хүлээн авах үйлчилгээтэй угтаж байна.
Хоттой танилцахаар метро хөлөглөн бидний хэдэн нөхөд зүглэв. Метро нь Англи, Малай, Хятад бичгээр бичээстэй. Тэд нар Англиар ихэвчлэн ярина, гэхдээ өвөрмөц аялагаас нь болоод заримдаа ахин лавлах шаардлага үе үе гарч байлаа.
Энэ хотын уугуул иргэд гэж Малайз, Энэтхэг, Хятад, Филиппин түүнчлэн тэдний холимог арьстнууд алхалдана. Тэдний ажиллаж амьдрах орчин нь тэнгэр баганадсан олон давхар хийгээд архитектур, дизайны нарийн бүтэцтэй байшингууд цэцэг ногоо халиурах гудамж цэцэрлэгүүдтэйгээ сүлжилдэн оршдог юм байна.
Хотын төв маягтай газраар баахан гишгэж байгаад Сентоза гээд бичил аралруу очиж үзэв. Такси бариад очсон, манай сити-такси шиг шар машинууд байна. Тэрхүү таксины жолооч нэг гарын хуучилснаар бол Сингапур нь ундны усаа ихэвчлэн Малайзаас авдаг, хааяа Индонезоос ч зөөчдөг гэнэ. Түүнчлэн хог, хаягдлаа тэдгээр хөршдөө шахчихдаг юм байх. Ингээд элдвийг хуучилж явтал удалгүй Сентоза аралдаа ирлээ.
Сентоза - Олон сонин тоглоом, хөгжөөнт хөтөлбөрүүд бүхий цэнгэлдэх зүйлсээр дүүрэн бичил арал байна. Далайн эргээр нь хүмүүс нарлаж, тоглоом үзвэрүүд нь жуулчдын хөлд завгүй дарагдаастай харагдсан. Жуулчид нь Энэтхэг, Хятад голдуу бас “шар үстнүүд” харагдсан. Бидний хэдэн нөхөд далайн амьтны цуглуулга бүхий акуариумаар орж усны ертөнцтэй танилцав. Тэгээд, агаар дээгүүр дүүжигнэх алсын дүүжлэнд суугаад эргэн тойрныг маш өндөрөөс дүүрэн харлаа.
Арлаа тойруулууд асар олон тооны хөлөг онгоц байх юм. Тэдгээр хөлөг онгоцууд худалдаа наймааны бололтой нааш, цааш завгүй холхино. Тээр алс хэсэгт колонк маягтай том юнксууд өрөөстэй ачааны бирваазууд хөвөлзөнө, цэргийн онгоцууд бас харуулын манаанд хөвөөстэй зэрэгцэж харагдана лээ.
Иймэрхүү гайхшрал, хөгжлийг биширсэн харцаар энэ хотын найман зүг, дөрвөн зовхист ширтсээр өдөр гялалзаад өнгөрөв. Японы нэг хот шиг хөгжилтэй л орон байна.
Коломбо, Шри Ланка
Зорьсон газраа ирлээ. Эрдэнэсийн зүүлт шиг хэлбэртэй энэ арлыг Шри-Ланка гэдэг. Газрын бөмбөрцөг дээр Энэтхэгийн хойгоос зүүлттэй сүнжин ээмэг шиг тэнд харагдана. Хамгийн том хотыг нь Коломбо гэдэг. Коломбо хотын ердийн дүрслэл - өндөржсөн цэргийн хуаран гэлтэй хамгаалалт бүхий том том цайны үйлдвэрүүд, Будда Христ хоёрын хөшөө барьмалууд зэрэгцээд, хайш яаш бариастай барилгууд, зарын том самбарууд, зам дагуу ширхэгийн бараа зарагчид, хааяа нэг вааранд тарьсан мод, ургамлууд ... Замын түгжээнд саатаад явах зуур ийм л зураглалууд үргэлжилнэ, харин машинаар түгжрээстэй өргөн зам, гудамжуудад Түк-түкүүд чадамгай сүлжилдэнэ. Бүхээгтэй шаахай хэлбэрийн гурван дугуйтуудыг “Түк Түк” гэдэг бөгөөд голдуу Хятад, Энэтхэгээс авчирдаг гэнэ. Өдөржин ингэж завгүй өрнөх буугисан дуу чимээ нь бүрий тасрах даруйд алгуур намжина. Тэр даруйд цэрэгжсэн цагдаа нар хэсэг хэсгээр хотын гол замаар зогсоолд гардаг юм байна. Арав гаран минут машинаар явах зайнд машин зогсоож байнга шалгана. Эхний нэг хоёр зогсооход барьсан буу, өмссөн дүрэмт хувцас сонирхол татаж байснаа ингэж олон зогсоох нь нэг бодлын цаг барсан нөгөө бодлын айдас сэрдхийлгэх ажээ. Хэдэн жилийн өмнөх иргэний дайны цус урсгасан эмгэнэлт явдлаас хойш сэрэмжлүүлэх шалгалтыг ингэж тогтмол манаанд гаргадаг болсон юм байна.
Коломбочуудын хамгийн дуртай газар бол Гэйлле Фэйс “Galle Face” гээд далайн эрэг. Британичууд цэргийн сургуулилтаа хийх зориулалтаар далайн эрэгт онцгойлон зассан зүлгэн тайлбай байна. Одоо бол хамаг том зочид буудлууд эргэн тойронд нь байрлаастай. Тэрхүү тайлбай дээр зөөврийн жижиг гуанз мухлагууд, үлээдэг шар голдуу зарах жижиг ТҮЦ-үүд, тэрүүгээр гүйлдэн наадах хүүхэд багачууд, тэдний эцэг эхүүд, нарны шүхрийнхээ цаана үнсэлцэх хосууд гээд Гэллэй эргийн талбайд амьдрал эд буцалж байдаг юм байна. Энэ бүхнийг намуухнаар аясуулах Энэтхэгийн далай эргээ бүүвэйлэн дүнсийх ажээ. Эргээр нь бужгнасан түүхийг тайвнаар сонсоод хөврөх давалгаагаараа тэр бүхнээ эргэн хүүрнэх шиг. Ямар олон түүх, хугацааг энэ эрэг өнгөрүүлсэн бол оо? Уугуул омгууд, Европын колончлол, дарангуйлал, эрх чөлөөний хөдөлгөөн, цус асгаруулсан иргэний дайн. Тэр бүх зовлон гуниг, аз жаргалын давалгааг өөртөөө шингээждээ, энэ далай. Давалгааг нь чагнаад суухад өдөржин буцалсан стресс сэв, санамжгүйгээр уугаагдан арилах шиг сэтгэл уужраад сайхан болно. Ингэж болдоо хальснаар барахгүй шумбаж үзмээр санагдаад нэг орой сэлээд авсан, харин удалгүй шүгэл тас дугараад буутай эргүүл уснаас гар үгүй бол толгойгүй гэхээр нь цааш сэлэлгүй гараад л ирсэн. Ямар ч байхан Энэтхэгийн далайд биеэрээ сэлээд үзсэн шүү.
Коломбын байдал тиймэрхүү. Ер нь бол Шри-Ланкыг заангүйгээр төсөөлхийн аргагүй шүү дээ. Заан дүрсээ бурханчлан үлдээж, хөрөг нь хэвлэл, ханын самбар болгон дээр зайлшгүй байраа олжээ. Гэхдээ хотын гудамжаар амьд заан огт харагдахгүй, заан гишгэх газаргүй л дээ. Хийд болон үзвэрийн газруудаар цөөн тооны заан жуулчид, сонирхогчдийн нүдийг хужирлан зогсдог. Зааныг үзүүлэх нь такси, хөтөчдийн гол бизнес төдийгүй түүний нэрээр хууран мэхэлж хүмүүсээс мөнгө салгах нь элбэг үзэгдэл гэнэ.
Улсдаа ирсэн зочиддоо манай Шри-Ланка танилууд жинхэнэ зааны хотхон үзүүлсэн. Замын түгжрэлд боогдоод хоцорч очсон болохоор голын усанд ундаасах зааны сүргийг харамсалтайгаар үзэж амжаагүй. Хустай нуруунд тахь харах гэж очдог шиг л юм болсон. Гэхдээ хотхон болохоор бангын заан тэнд бий. Хэдэн тугалыг хамтад нь тусгайлан асардаг юм байна. Жижигхэн хошуу нь цорвойгоод, дэлбэгэр чих нь дэлдэгнээд хөөрхөн Бэмби нар. Тосгон, тариан талбай сүйтгэсэн эсвэл үнэт соёг нь зарах үүднээс завчих хэргээр эцэг эхийг нь эмэгнэлтэйгээр хөнөөжээ. Өнчирсөн тугалуудыг амьтан хамгаалагч нар асардаг юм байна. Энэ хүчтэй амтныг тогтоох ганц арга нь хойд хөлөөр нь гинжлэх бөгөөд бүх заан, тугалууд хойд хөлнөөсөө гягнагджээ. Хариулагчдын хэлснээр заан нь хамгийн ухаантай амьтан гэддэг.
Үүний хажуугаар хөгжилтэй юм их болсоон. Нэрээр минь тосож авсан буудлын жолооч замдаа шууд кофе уухаар зогсочихож байгаа юм, буудалдаа очоо ч үгүй байтал хотоор явж үзэх үү гэдэг гэнэ. Эндээ гайгүй нэртэй буудалд нь буусан даруйд нэр буруу бүртгээд баахан будилсан, намайг манай менежертэй холиод Эрдэнэ Юкихиро гэдэг нэртэй болж үзэв. Анхнаасаа захиалсан хурлын өрөө нь завгүй болж хувирав, болно гэсэн принтерүүд нь гацаад хурлын материалаа хэвлэж чадахгүй баахан юм болсон. Менежер нь “болно”, “болох гэж байна”, “яг болох гэж байсан юм” гэх мэтээр аргалчих гээд байгаа юм. Буудлынхан байг гэхэд, тэр яамны хүмүүс нь бөөн будлайн, цагаас хоцролт гээд асуудалгүй нэг ч өдөр байгаагүй. Хариуцлага, ажил хэрэгч албаны ёс зүй гэж энд байна уу? Албаныхан ийм байхад гудамжны хууран мэхлэлт ердийн үзэгдэл. Би бас их гэнэн юм байна гэдгээ мэдэрсэн. Өдрийн хоол буудлаас өөр “нутгийн” газар идэж үзнэ гээд ганцаараа баатарлагаар явсан чинь, нэг гарт хуурагдаад түрийвчээ сэгсэрүүлээд таарсан, аз болоход нээх мөнгөгүй 50 доллараа бэлэглэчихсэн дээ. Иймэрхүү асуудлууд даамжраад төрийн хэмжээийн хууралтууд болж байгаа юм. Бидний байрласан буудалд нэг олон улсын шүүх хурал явагдаж байсан. Шри-Ланкын дэд бүтцийн яам нь Дэлхийн Банк, Японы компаньтай төслийн гэрээний зөрчлөөр шүүхдэж байгаа нь тэр. “Хээл хахууль” гэдэг тэнд төр, түүний албадын үндсэн пайз болжээ. Гэхдээ энэ болгонд ажиллаад ашиг олоод болоод байгаа хүмүүс байна. Тэдний томоохон төлөөлөгчид Энэтхэг, Хятад, Солонгос компаниуд. Ойрхон орших хөрш гэдгээрээ Энэтхэг улс нэг том ахын хэртэй байдаг юм уу даа, Шри Ланкад бол. Энэтхэгүүд энд том том чайн буудлууд, худалдаа үйлчилгээний төвүүд гээд олон бизнес эзэмшдэг юм байна. Харин эрчимтэйгээр өргөжин тэлж эрчээ авч байгаа хөрөнгө оруулагчид бол Солонгос, Хятадууд. Бэлэн мөнгөөр нь бизнес явуулдаг Хятадын бизнесмэнүүд олон улсын байгууллага бусад гадны хөрөнгө оруулагчид шиг олон зүйл ярихгүй, мөнгө л санал болгоно бэлнээр нь – мэдээж төсөл тэднийх. Бидний очсон Сингапур Айрланс онгоцны дийлэнх зорчигчид Хятад ажилчид байсан, тэд бол өргөжин тэлж буй тэдгээр Хятад компаниудын ажиллах хүч. Ингэж бас бодлоо, “яагаад тэр далай эргээр зугаалах олон мянган Шри-Ланка залуучуудыг тэдгээр дэд бүтцийн төслүүдэд ажиллуулж болохгүй байгаа юм бол” гэж. Жаахан хадуурчихлаа, уучлаарай, Ингээд дуусгая даа.
Товчхондоо ийм л аялал болсон.
Wednesday, March 30
Sevruun Havar
Delbee n urgaj guitsejee, harin humiastai heveerei. Gerlee asaagaagui yolknii chimeglel shig yaldam tsagaan tsetsguud (Lilys) modnoosoo zuigdeestei. Tsagiin toolloor mod tsetsgelsen bolovch tsetsges n daarch baina. Huiten baina geed neegdehgui baigaa yum bolov uu? Udiid uzesgelent unguuruu chimej baih Sakura haraahan delbeelsengui. Havar oroitoj baina da ene jil. Tsagiin baidal neg iimerhuu, yu bolood baina aa?
Ene havryn ehen sard olon zuils bolj baina, uil yavdal bur boduustai, uhaaral belgelsen baih yum. Zarim eregtsuulelee huvaaltsmaar sanagdlaa:
Gazar hudlul
Tsumiin tsants
Aidas
Medeelel/ Shuugian
Yapon shiidel
Asuudald, bi
Tuuhend hovor tohioh GAZAR HUDLUL
2 tsag 50 minut. 3-r saryn 11-ii udur, Baasan garig. Ajil deer.
‘Buh yum hudluud baina uu? Ugui ee minii tolgoi ergeed baih shig, yadarsan yum bailgui de.’ Iimerhuu bodold avtaad suuj baitai, ajlyn heden humuus bugd l sandarch ehelsen. Tiim baina, gazar hudluj baina. Buh zuils ul yalih ch chichignen hudulnu. Huue, ahiad l hudluud baina. Ene gazar hudlult bol minii medehees hamgiin udaan davtamjtai n bailaa.
Yu ch gemteegui, edvreegui – zugeer l baga zergiin chichirgee. Bi bolon tsug ajildag gadaaduud (Scotish, Philippino) baahan sandraldav, harin ajlyn heden Yaponchuud yu ch boloogui met suuj bas bid hedruu ‘Yun surteiin iin, gazar bainga l huduldug shde’ gesen tiarshaasan hartsaar harah ajee. Mun Yapon darga ‘ Zugeer zugeer! Yapon baishinguud her bargyn gazar hudlul daana. Ayultai gej dohio uguugui. Sandralgui ajilna uu’ gesen.
Yag yu bolson baiv? Ter muchid Yapon ulsiin zuun gurvan aimguud buyu Tohoku geh gazaryn oiroltsoo 9 magnitudiin huchtei gazar hudulsun baina. Iim huchtei segsreed heden heden dorgio n tedgeer aimguudad huchtei tuschee. Bas, ter gazar hudlul n dalain gund bolson bolohoor ene hudulguunuus uussen dalain nuser davalgaa ‘ tsunami’ ergiin ter hotuudyg shavhuurdan archsan aimshigt yavdaluud boljee. Iim aimshig gazar hudlul 869 ony 7-saryn 13-d mun ter gazriin oiroltsoo tohioj Sendai hotyg archin hayaj baisan tuuh bii. Bodit medeeg Amrikiin Geologyn Sudalgaanaas unshina uu
Gamshigt udur, bi beer Kobe hotod bailaa. Gamshgaas 800km zaitai. Zuirlevel Hovsgol dalai, UB hot 2-n zaitai gesen ug. Gamshgaash iim hol, bas barag yu ch medreegui geheer aztai hun!
Ene udur tsgaiin baidal sevhii bailaa. Zvvn hoid mujuud, Tokyo hotruu utasaar holbogdoj bolohgui baisan, bur Yapon dotroo shu. Hediigeer hol baisan ch gesen Tokyo hot gazar hudlultund urtuj. Baishin barilga suirsen yum ugui, gehdee office tailgaguud evdersen, hohiroltoi. Galt tereg zogsson. Tsagilgaan tasarsan. Tsahilgaan, Galt tereg 2 bol Tokyo hotyn amin suns buguud humuus gereesee asar hol gazar ajildag, tegeheer baidal uneheer hetsuudjee. Ashgui 1,2 hongoos utas, holboo ashiglaltand orj humuus holbodgdoj ehelsen.
Ene gazar hudluh n gedgiig Yapon Tsag Uuriin Angentlag websiteiin nuur huudas deeree heden doloo hongyn umnuus bairluulsan baisan. Gehdee iim tom yum bolno gej arai bicheegui, gehdee l sanuulga tavigdsan baisng udriin tsag agaaraa shalgah gej bi ter site-ruu orood harj baisan yum.
Tsumiin Tsahilgaan Stants (Nuclear power plant)
Gazar hudlult huchtei segsreed bas tsumani usaar nudchihsen chini Fukushima hotyn tsumiin stants gemtel avchij. Hurgultiin system n ajilahaa boliv, huruhuu baigaad halsaar baahan tsatsrag idevht bodis garchih geed baij. Hed honog notsoldoj baij hurgultiin systemuudee erguuleed zasaad avsan. Delgerengui tailbaryg BBC-gees Amerik, Yaponny tusgaa salaa, oron bolgon avragchig, mania Mongolyn avrah bag hurtle ochij tuslasan. Tsatsragyn ayul buren namjaagui, ter hesgiin undny us, hunsnii buteegdehuunees tsatsrag idevht bodis eriin hemjeenees arai deeguur ilersee baigaa. Amerikyn tsumiin mergjiltnuud Yapony bagtai hamtarch shuurhai arga hemjee avna gej suuliin medee (3 saryn 30nii udur) bichij baina.
Aidas
Tsagiin baidal tsevuun bolood ireheer humuus baahan uimj baina. Tokyo bolon zuun hoid hesgiin ihenh gadaaduud nutag butsaj baina, bas dooshoo buyu ene Kansai bus nutgiin aimguudaar ih irej ajee. Osaka hotyn olon ulsyn niseh buudal Kansai International Airport –oor damjij niseh n elbeg haragdaj baina, Tokyo-n Narita niseh buudal achaalal bur ih baigaa gej bichij baina. Minii ajilruu yavdag galt teregnii buudal deer humuus ih nemegdej baigaa n ajiglagdsan.
Ene haviarh deluurees savlasan us, savlasan hool huns dooroo zaragddag bolson, humuus avaad Tokyo bolon ter gamshigt nervegdsen nutagt baigaa humuustee ilgeej baina.
Ter aimguudaar tsahilgaan hyazgaarlaj baigaa, za tegsen odoo ingeed zun bolohoor yah ve geed baahan yaria bolj baina. Yaponii zun bol tsahilgaan ih urdeg uliral. Mash haluun bolohoor AC (air conditionor) udur shunugui ajilluulj baij neg ter haluunyg davdag. Erchim huchnii eh uusveriin gol stantsiin neg n evderchiheer humuus sanaa zovj baina da.
Medeelel/Shuugian
Medeelliin erin ue yum bolohoor medee bol tsag aldalgui tsatsagdaj baina, uunii zeregtsee davsalsan, devergesen shuugian ch mun gerliin hurdaar tarhana. Ajiglasnaar NHK iluu boditoi medeelel tsatsaad baih shig, BBC bol bas ih zugeer, za tegeed ‘ingeed l Yapon oron delberchih n’ gesen markyn medeelel shuugain ch tsatsagdaj baina.
Er n ajiglasnaar zarim Yapony medee bol het taivshruulsan shahuu baina. Jishee n Daily Yomiuri, (http://www.yomiuri.co.jp ) medeenuud Yapon hunii setgeleer bichsen gehuu, tiim ‘za, zugeer ingeed bolno’ geh handlagatai. Japan Times (http://www.japantimes.co.jp/) bolohoor Yapond baigaa gadaaduud ( bi ch end hamaarna) erh ashyn talaas bicheed baigaa yum. Olon ulsyn medeelel bolohoor bas ene baidlyg ashiglaad tsumiin stanstiin esreg lobby helbertei medeelel ih tsatsaj baina. Er n Baruun Europe-d tsumiin stantsiig eserguutssen sonirhlyn buleg ih idevhitei baidag. Enehuu handlaga ch olon ulsyn medeend shuud haragdah aj.
Yapon shiidel
Ene buh yum bolj baih ued neg sodon yum ajiglagdsan. Yaponchuud erduu tooson shinjgui haragdana. ‘iim yum bolood baina, yu bodoj baina? Yaahuu?’ geed asuuhaar. Tooson shinjgui. ‘it is OK’ l geh yum. Eruusuu l neg tiim duugai humuus.
Minii neg tanil Mongol oyutan ter Sendai hotod surdag buguud yag osol bolson ued tend baisan. Tuunii helj baigaagaar ‘Humuus n sandarsan yumgui, buh yumand daraalalaaraa l sogsood avch baina, hureegui humuus l gomdolloj uurlahgui yum. Delguuruud yag osol bolsny daraa humuust tuslaad baraa tavaaraa hun bolgond ijil toogoor taraagaad ugch baina’ gej helsen. Minii ter naiz odoo Tokyo-d heseg baigaa. Mongolruu yaviya gesen ongotsnii bilet n hureegui yum.
Ingeed harjee baihad Yaponchuud asuudlyg 3 zarchmaar shiiddeg yum shig sanagdsan.
1. Taivan baih. Hezeed ‘ business as usual’ gedeg zarchmaar, ter gazar hudluj l baig bi ajlaa hiine geed l yavdag . Er n taivan baihad zohion baiguulaltand orohod amar baidag baih. “Beijing suuj l baina, Bi yavj l baina” gesen Mongolyn zuir ug baidag da.
2. Dotood setgel hudluluu hund ilerhiilehgui darah. Medeej hun yum hoino setgel hudlul bailgui yaahav, gehdee tuuniigee hav dardag ard tumen. Bayar, gunigaa ilerhiilehgui yum da.
3. ‘Neg n niitiin tuluu, niit n negnii tuluu’ gedeg shig Yapon ulsynhaa tuluu gesen neg niitleg sanaachlaga haragdaad baigaan. Huviin asuudal deer bol mash zai barisan humuus, getel niigem niit Yapon ulsynhaa tuluu bol hamtraad l ajildag. Manai ajlyn busgui ingesen ‘Hediigeer bi hairtai ch Yaponii zasgiin gazar asuuh yum bol bi nuhruu Fukushima-ruu yavuulna’ gej. Odoo Oyutnuud, huvi humuus niileed zudursun negnee demjih, suidsen hotuudaa sergeeh ajil id urnuj baina. Delguur, galt teregnii buudal zereg huntei gazar bolgond oyutnuud buunuuruu zogsood l “Handiv urgusund bayarllaa” geed l buhulzuud baigaa yum. Duuchid, Spot odod handivyn toglolt hiij baina, jishee n Hol Bombogyn Temtseen Yaponii gadnii baguudad toglodog toglogchid n neg bag bolood harin Yapon league tamirchid n nuguu bag n bolood togloson gej baina, ‘I love you, I need you Fukushima’ (http://www.youtube.com/watch?v=M1-I04B33PA) gesen duu zereg.
Asuudald bi bolohoor ali, ali talyg n tentsuulen handmaar sanagdana. Bodit medeelel sorgogoor chagnaj baiya, tegeed ‘yag iim hiiseed irsen’ gamshigiin ued taivan baij surmaar yum. Erh chuluut talyn huu bi beer heneer ch zaalgahguigeer uilj, duulna ho.Huurhii ter gamshigt nervegdsen humuus chadah chineegeeree tuslana. Zaluusyn hamtarsan sain duriin baiguullaga bii NICE geed tedentei hamtraad ajil hiine gej yarij baina, bas neg tanil end handviin concert zohioj baigaa buguud surtalchilgaanii flyr taraah ajild n bi sain duraar oroltsono gej baigaa. Za tegeed iluu delgerengui yu yu bolson talaar daraagyn zahian deeree bichnee.
Ene havryn ehen sard olon zuils bolj baina, uil yavdal bur boduustai, uhaaral belgelsen baih yum. Zarim eregtsuulelee huvaaltsmaar sanagdlaa:
Gazar hudlul
Tsumiin tsants
Aidas
Medeelel/ Shuugian
Yapon shiidel
Asuudald, bi
Tuuhend hovor tohioh GAZAR HUDLUL
2 tsag 50 minut. 3-r saryn 11-ii udur, Baasan garig. Ajil deer.
‘Buh yum hudluud baina uu? Ugui ee minii tolgoi ergeed baih shig, yadarsan yum bailgui de.’ Iimerhuu bodold avtaad suuj baitai, ajlyn heden humuus bugd l sandarch ehelsen. Tiim baina, gazar hudluj baina. Buh zuils ul yalih ch chichignen hudulnu. Huue, ahiad l hudluud baina. Ene gazar hudlult bol minii medehees hamgiin udaan davtamjtai n bailaa.
Yu ch gemteegui, edvreegui – zugeer l baga zergiin chichirgee. Bi bolon tsug ajildag gadaaduud (Scotish, Philippino) baahan sandraldav, harin ajlyn heden Yaponchuud yu ch boloogui met suuj bas bid hedruu ‘Yun surteiin iin, gazar bainga l huduldug shde’ gesen tiarshaasan hartsaar harah ajee. Mun Yapon darga ‘ Zugeer zugeer! Yapon baishinguud her bargyn gazar hudlul daana. Ayultai gej dohio uguugui. Sandralgui ajilna uu’ gesen.
Yag yu bolson baiv? Ter muchid Yapon ulsiin zuun gurvan aimguud buyu Tohoku geh gazaryn oiroltsoo 9 magnitudiin huchtei gazar hudulsun baina. Iim huchtei segsreed heden heden dorgio n tedgeer aimguudad huchtei tuschee. Bas, ter gazar hudlul n dalain gund bolson bolohoor ene hudulguunuus uussen dalain nuser davalgaa ‘ tsunami’ ergiin ter hotuudyg shavhuurdan archsan aimshigt yavdaluud boljee. Iim aimshig gazar hudlul 869 ony 7-saryn 13-d mun ter gazriin oiroltsoo tohioj Sendai hotyg archin hayaj baisan tuuh bii. Bodit medeeg Amrikiin Geologyn Sudalgaanaas unshina uu
Gamshigt udur, bi beer Kobe hotod bailaa. Gamshgaas 800km zaitai. Zuirlevel Hovsgol dalai, UB hot 2-n zaitai gesen ug. Gamshgaash iim hol, bas barag yu ch medreegui geheer aztai hun!
Ene udur tsgaiin baidal sevhii bailaa. Zvvn hoid mujuud, Tokyo hotruu utasaar holbogdoj bolohgui baisan, bur Yapon dotroo shu. Hediigeer hol baisan ch gesen Tokyo hot gazar hudlultund urtuj. Baishin barilga suirsen yum ugui, gehdee office tailgaguud evdersen, hohiroltoi. Galt tereg zogsson. Tsagilgaan tasarsan. Tsahilgaan, Galt tereg 2 bol Tokyo hotyn amin suns buguud humuus gereesee asar hol gazar ajildag, tegeheer baidal uneheer hetsuudjee. Ashgui 1,2 hongoos utas, holboo ashiglaltand orj humuus holbodgdoj ehelsen.
Ene gazar hudluh n gedgiig Yapon Tsag Uuriin Angentlag websiteiin nuur huudas deeree heden doloo hongyn umnuus bairluulsan baisan. Gehdee iim tom yum bolno gej arai bicheegui, gehdee l sanuulga tavigdsan baisng udriin tsag agaaraa shalgah gej bi ter site-ruu orood harj baisan yum.
Tsumiin Tsahilgaan Stants (Nuclear power plant)
Gazar hudlult huchtei segsreed bas tsumani usaar nudchihsen chini Fukushima hotyn tsumiin stants gemtel avchij. Hurgultiin system n ajilahaa boliv, huruhuu baigaad halsaar baahan tsatsrag idevht bodis garchih geed baij. Hed honog notsoldoj baij hurgultiin systemuudee erguuleed zasaad avsan. Delgerengui tailbaryg BBC-gees Amerik, Yaponny tusgaa salaa, oron bolgon avragchig, mania Mongolyn avrah bag hurtle ochij tuslasan. Tsatsragyn ayul buren namjaagui, ter hesgiin undny us, hunsnii buteegdehuunees tsatsrag idevht bodis eriin hemjeenees arai deeguur ilersee baigaa. Amerikyn tsumiin mergjiltnuud Yapony bagtai hamtarch shuurhai arga hemjee avna gej suuliin medee (3 saryn 30nii udur) bichij baina.
Aidas
Tsagiin baidal tsevuun bolood ireheer humuus baahan uimj baina. Tokyo bolon zuun hoid hesgiin ihenh gadaaduud nutag butsaj baina, bas dooshoo buyu ene Kansai bus nutgiin aimguudaar ih irej ajee. Osaka hotyn olon ulsyn niseh buudal Kansai International Airport –oor damjij niseh n elbeg haragdaj baina, Tokyo-n Narita niseh buudal achaalal bur ih baigaa gej bichij baina. Minii ajilruu yavdag galt teregnii buudal deer humuus ih nemegdej baigaa n ajiglagdsan.
Ene haviarh deluurees savlasan us, savlasan hool huns dooroo zaragddag bolson, humuus avaad Tokyo bolon ter gamshigt nervegdsen nutagt baigaa humuustee ilgeej baina.
Ter aimguudaar tsahilgaan hyazgaarlaj baigaa, za tegsen odoo ingeed zun bolohoor yah ve geed baahan yaria bolj baina. Yaponii zun bol tsahilgaan ih urdeg uliral. Mash haluun bolohoor AC (air conditionor) udur shunugui ajilluulj baij neg ter haluunyg davdag. Erchim huchnii eh uusveriin gol stantsiin neg n evderchiheer humuus sanaa zovj baina da.
Medeelel/Shuugian
Medeelliin erin ue yum bolohoor medee bol tsag aldalgui tsatsagdaj baina, uunii zeregtsee davsalsan, devergesen shuugian ch mun gerliin hurdaar tarhana. Ajiglasnaar NHK iluu boditoi medeelel tsatsaad baih shig, BBC bol bas ih zugeer, za tegeed ‘ingeed l Yapon oron delberchih n’ gesen markyn medeelel shuugain ch tsatsagdaj baina.
Er n ajiglasnaar zarim Yapony medee bol het taivshruulsan shahuu baina. Jishee n Daily Yomiuri, (http://www.yomiuri.co.jp ) medeenuud Yapon hunii setgeleer bichsen gehuu, tiim ‘za, zugeer ingeed bolno’ geh handlagatai. Japan Times (http://www.japantimes.co.jp/) bolohoor Yapond baigaa gadaaduud ( bi ch end hamaarna) erh ashyn talaas bicheed baigaa yum. Olon ulsyn medeelel bolohoor bas ene baidlyg ashiglaad tsumiin stanstiin esreg lobby helbertei medeelel ih tsatsaj baina. Er n Baruun Europe-d tsumiin stantsiig eserguutssen sonirhlyn buleg ih idevhitei baidag. Enehuu handlaga ch olon ulsyn medeend shuud haragdah aj.
Yapon shiidel
Ene buh yum bolj baih ued neg sodon yum ajiglagdsan. Yaponchuud erduu tooson shinjgui haragdana. ‘iim yum bolood baina, yu bodoj baina? Yaahuu?’ geed asuuhaar. Tooson shinjgui. ‘it is OK’ l geh yum. Eruusuu l neg tiim duugai humuus.
Minii neg tanil Mongol oyutan ter Sendai hotod surdag buguud yag osol bolson ued tend baisan. Tuunii helj baigaagaar ‘Humuus n sandarsan yumgui, buh yumand daraalalaaraa l sogsood avch baina, hureegui humuus l gomdolloj uurlahgui yum. Delguuruud yag osol bolsny daraa humuust tuslaad baraa tavaaraa hun bolgond ijil toogoor taraagaad ugch baina’ gej helsen. Minii ter naiz odoo Tokyo-d heseg baigaa. Mongolruu yaviya gesen ongotsnii bilet n hureegui yum.
Ingeed harjee baihad Yaponchuud asuudlyg 3 zarchmaar shiiddeg yum shig sanagdsan.
1. Taivan baih. Hezeed ‘ business as usual’ gedeg zarchmaar, ter gazar hudluj l baig bi ajlaa hiine geed l yavdag . Er n taivan baihad zohion baiguulaltand orohod amar baidag baih. “Beijing suuj l baina, Bi yavj l baina” gesen Mongolyn zuir ug baidag da.
2. Dotood setgel hudluluu hund ilerhiilehgui darah. Medeej hun yum hoino setgel hudlul bailgui yaahav, gehdee tuuniigee hav dardag ard tumen. Bayar, gunigaa ilerhiilehgui yum da.
3. ‘Neg n niitiin tuluu, niit n negnii tuluu’ gedeg shig Yapon ulsynhaa tuluu gesen neg niitleg sanaachlaga haragdaad baigaan. Huviin asuudal deer bol mash zai barisan humuus, getel niigem niit Yapon ulsynhaa tuluu bol hamtraad l ajildag. Manai ajlyn busgui ingesen ‘Hediigeer bi hairtai ch Yaponii zasgiin gazar asuuh yum bol bi nuhruu Fukushima-ruu yavuulna’ gej. Odoo Oyutnuud, huvi humuus niileed zudursun negnee demjih, suidsen hotuudaa sergeeh ajil id urnuj baina. Delguur, galt teregnii buudal zereg huntei gazar bolgond oyutnuud buunuuruu zogsood l “Handiv urgusund bayarllaa” geed l buhulzuud baigaa yum. Duuchid, Spot odod handivyn toglolt hiij baina, jishee n Hol Bombogyn Temtseen Yaponii gadnii baguudad toglodog toglogchid n neg bag bolood harin Yapon league tamirchid n nuguu bag n bolood togloson gej baina, ‘I love you, I need you Fukushima’ (http://www.youtube.com/watch?v=M1-I04B33PA) gesen duu zereg.
Asuudald bi bolohoor ali, ali talyg n tentsuulen handmaar sanagdana. Bodit medeelel sorgogoor chagnaj baiya, tegeed ‘yag iim hiiseed irsen’ gamshigiin ued taivan baij surmaar yum. Erh chuluut talyn huu bi beer heneer ch zaalgahguigeer uilj, duulna ho.Huurhii ter gamshigt nervegdsen humuus chadah chineegeeree tuslana. Zaluusyn hamtarsan sain duriin baiguullaga bii NICE geed tedentei hamtraad ajil hiine gej yarij baina, bas neg tanil end handviin concert zohioj baigaa buguud surtalchilgaanii flyr taraah ajild n bi sain duraar oroltsono gej baigaa. Za tegeed iluu delgerengui yu yu bolson talaar daraagyn zahian deeree bichnee.
Tuesday, December 14
Basketball games
In early December, I was occupied with all about basketball. I practiced a basketball game with Filipinos. And, I saw a basketball tournament for Mongolian students. Both took place sub-urban areas of Osaka city, Japan - how internation a ball gets!
Filipino basketball practice
Filipino community in Kansai is preparing for annual basketball tournament. My friend, Romero invited me for practicing in his team. So we met up Sunday and then joined six other Filipinos on way to a sport hall.
When we got there, it was already busy a place, children runing happily, people hanging around the basketball court. One could easily note that there was general excitement of playing basketball and inspirations to American NBA fashion. Mix of tall and short, fat and thin, good and bad players, and a few wanted to act as coach and some cheered happily.
They seem to follow basic rules accordingly and most keep their roles. There was no dispute nor confrontation. In short it was a happy practice.
Mongolian Student Tournament
Mongolian students in Kansai organized an annual basketball tournament. By school and area, they formed teams. Each team put up a cash bid and the winner gets most chunk of that.
Just as Filipinos, there was mix of tall and short, fat and thin, good and bad players, and a few wanted to act as coach and some cheered out well. For victory, players got fierce sometimes with disputes nearly close to fight. On top of good rule keeping, teams equipped with strong defense. Overall it was an interesting play.
Filipino basketball practice
Filipino community in Kansai is preparing for annual basketball tournament. My friend, Romero invited me for practicing in his team. So we met up Sunday and then joined six other Filipinos on way to a sport hall.
When we got there, it was already busy a place, children runing happily, people hanging around the basketball court. One could easily note that there was general excitement of playing basketball and inspirations to American NBA fashion. Mix of tall and short, fat and thin, good and bad players, and a few wanted to act as coach and some cheered happily.
They seem to follow basic rules accordingly and most keep their roles. There was no dispute nor confrontation. In short it was a happy practice.
Mongolian Student Tournament
Mongolian students in Kansai organized an annual basketball tournament. By school and area, they formed teams. Each team put up a cash bid and the winner gets most chunk of that.
Just as Filipinos, there was mix of tall and short, fat and thin, good and bad players, and a few wanted to act as coach and some cheered out well. For victory, players got fierce sometimes with disputes nearly close to fight. On top of good rule keeping, teams equipped with strong defense. Overall it was an interesting play.
Thursday, December 2
Mongolian literature event in Osaka
On 27th November 2010, my friend invited me to an event. The event was an autumn meeting of the Association for Mongolian Literature. On outskirt of Osaka city, the meeting was held at a classroom of Osaka University School of Foreign Studies. Audience consisted of eight Japanese scholars (two young and six elders), one professor from Inner Mongolia ( Dornod Tenger ), one Mongolian professor (Sarantuya), her assistant (PhD student from Inner Mongolia), four people ( two Mongolian and two from Inner Mongolia).
For me, it was an update of Mongolian literature. I liked very idea of people from different countries coming together under Mongolian literature. Also, I have to admit that meeting was a little technical for me. The professors had their own presentations – usually long tedious talks about their subject. Japanese professors always spoke Japanese and sometimes they would discuss how to write a Mongolian word in kanji. A professor from Inner Mongolia would participate in their talk of Kanji writing. Of out those presentations, two talks were interesting for me.
Dornod Tenger
He spoke about literature and surrounding issues in Inner Mongolia. According to him, the modern literature in that land took root in 1921’s and continues to this era. He cited lists of numbers on how many people work for literature sector and how many books published etc. One interesting point he raised was that writers producing their work in Mongolian language were cut their retirement benefits. If one wishes to produce in Mongolian language, one needs to support alone. That is how it works in PRC.
Sarantuya
She talked about works of Batjargal. Batjargal is a writer for children. Sarantuya read out Batjargal’s works and praised them from her point. She also displayed recent Mongolian books for children. I thought this poem was cute. Here, I must apology for such poor translation.
So I came out humming children’s poetry in my mind. There needs so much more to do for Mongolian literature. I will do my part someday soon. More about this event, go here
For me, it was an update of Mongolian literature. I liked very idea of people from different countries coming together under Mongolian literature. Also, I have to admit that meeting was a little technical for me. The professors had their own presentations – usually long tedious talks about their subject. Japanese professors always spoke Japanese and sometimes they would discuss how to write a Mongolian word in kanji. A professor from Inner Mongolia would participate in their talk of Kanji writing. Of out those presentations, two talks were interesting for me.
Dornod Tenger
He spoke about literature and surrounding issues in Inner Mongolia. According to him, the modern literature in that land took root in 1921’s and continues to this era. He cited lists of numbers on how many people work for literature sector and how many books published etc. One interesting point he raised was that writers producing their work in Mongolian language were cut their retirement benefits. If one wishes to produce in Mongolian language, one needs to support alone. That is how it works in PRC.
Sarantuya
She talked about works of Batjargal. Batjargal is a writer for children. Sarantuya read out Batjargal’s works and praised them from her point. She also displayed recent Mongolian books for children. I thought this poem was cute. Here, I must apology for such poor translation.
So I came out humming children’s poetry in my mind. There needs so much more to do for Mongolian literature. I will do my part someday soon. More about this event, go here
Thursday, September 16
YMCA Kobe - Youth International Club
This note is about my experience at YMCA Kobe, Japan. Since my undergraduate, I have been involved in the community services within my capacity – in PA, UB, HI etc. I want to continue my involvement and do something good for society, in which I am living at the time. Doing so it helps me to understand more about this society.
I contacted Kobe city branch of YMCA Japan. Luckily, I was asked to attend their meeting in the early January 2010. There I met Ms. Nagai who was in charge of many activities.
First YMCA meeting
It was a big meeting, sort of conference. Most of men and women dressed in suit. Speakers spoke with confidence and appeared sharp. It reminded me of a formal meeting where everyone showed best of their support with acclamation. Presentations were the reporting of annual activities. Kenji, whom I was introduced at first, translated main context of each meeting. Following this meeting, small groups were formed to discuss some topics. I followed Kenji, who happened to lead one group talking about how to engage actively young people in social activities. Language barrier was hard for me and I mainly observed others spoke. With temptation, I talked about my opinion. And, everyone shared their views and one took notes. Honestly, I do not know if those ideas were conceptualized into an actual work afterwards.
Peace My Land(planning 90%; doing 10%)
After that meeting, I joined the International Volunteer Group. This group seemed to be flexible and people join by interest and disappear. At first meeting, members included Cedric, a Singaporean, Kenji and 6 other Japanese. All members of this group were 20 something.
First task was to plan a daylong activity for kids. Because all discussions were in Japanese, I was just there to sit and to observe how group discussion takes place. Towards the end of meetings, Kenji or Cedric translated to me. It was decided to name it as Peace My Land. An idea was to introduce about the continent America to kids.
Following that meeting, some 12 small group meetings were held to plan this activity. Here it looked like, perhaps one can think of it as Japanese way?: When one is talking everyone listens to in agreement( gently noting their heads and making facial expressions that say “YES or INDEED”), a talker says words in slow but clear way and mostly nod when sentence is over. Then use hands to express and always keep smiles up. I never noticed a sign of disagreement. Everyone adds a tiny to one’s idea so it constructs to a course of thing to do.
In the last week of February 2009, we finally had the activity. It was for 6 kids around age of 10. Two were boys and four girls. We made a room an airplane; chairs are airplane seats. There was a pilot who announced stops and all kids were issued a mock passport and visa. That password contained simple information about the person and a sheet for each stop where they need to find out an answer. There were four stops: Hawai’i, Alaska, Haiti, and Brazil. All were presentation style, one of us ( the group) would lead or talk about the stop. I talked about Hawai’i and sang along a simple song (Chika chika), Kenji made a story about inuit boy and girl in Alaska– basically boy grows up to be a hunter and girl goes to school and became a politician – no idea how Kenji came up that story. Then someone brought a Haitian – seriously a guy from Haiti came He was a student in some university near Kobe. So he talked about Haiti’s food, clothes etc. Then someone talked about Brazil on how it is famous for football. Then all kids gathered together to draw on a huge A1 paper and it was a nice mix of what they saw. That was it. I was impressed with well disciplined manners of Japanese kids. They did everything instructor said and completed whatever was told to do.
Donation for Haiti
Another reason to choose Haiti was that a tragic event of earth quake devastated the country. It appeared a global action to extend hands to people of Haiti. As soon as I heard YMCA’s street donation, I volunteered for a day. I asked one of volunteer to write down a simple sentence asking people donate money for Haiti victims. He wrote “...YMCA desu. Haichi no jishin Bokin katudou onegaishimasu...” I iteratively cried it aloud on street without hesitation because I knew I was doing right thing. Some people turned up and looked at me with a strange face, I smiled and kept screaming. We managed to gather loads of money for Haiti people.
...cease...
After that I kept going to those small meetings for International Volunteer Group until middle May. We would always meet for an event scheduling for a few months ahead. Because I did not know Japanese, I was just there mostly observing how they interact.
In early March Cedric told me that he quit the group and meeting. I never had chance to ask his reasons until May. So I took time to meet him. He quit because Ms. Nagai was asking his legal permit and asked him to change his status. Cedric was a student but was working part time. So I learned Ms. Nagai was very strict about Japanese regulations and care about foreigners if they follow it right. Lately, she would come to meetings and always speaks in Japanese even though she knows I understand nothing. Generally she was acting bit cold to me – I can see. In the later meetings Kenji stopped translating to me, I did not bother to ask as well.
Building up these things and going to meetings that I don’t understand and know I can not contribute my ideas, I found it tedious. Since then it seems that I no longer find any time for volunteering at YMCA Kobe.
I contacted Kobe city branch of YMCA Japan. Luckily, I was asked to attend their meeting in the early January 2010. There I met Ms. Nagai who was in charge of many activities.
First YMCA meeting
It was a big meeting, sort of conference. Most of men and women dressed in suit. Speakers spoke with confidence and appeared sharp. It reminded me of a formal meeting where everyone showed best of their support with acclamation. Presentations were the reporting of annual activities. Kenji, whom I was introduced at first, translated main context of each meeting. Following this meeting, small groups were formed to discuss some topics. I followed Kenji, who happened to lead one group talking about how to engage actively young people in social activities. Language barrier was hard for me and I mainly observed others spoke. With temptation, I talked about my opinion. And, everyone shared their views and one took notes. Honestly, I do not know if those ideas were conceptualized into an actual work afterwards.
Peace My Land(planning 90%; doing 10%)
After that meeting, I joined the International Volunteer Group. This group seemed to be flexible and people join by interest and disappear. At first meeting, members included Cedric, a Singaporean, Kenji and 6 other Japanese. All members of this group were 20 something.
First task was to plan a daylong activity for kids. Because all discussions were in Japanese, I was just there to sit and to observe how group discussion takes place. Towards the end of meetings, Kenji or Cedric translated to me. It was decided to name it as Peace My Land. An idea was to introduce about the continent America to kids.
Following that meeting, some 12 small group meetings were held to plan this activity. Here it looked like, perhaps one can think of it as Japanese way?: When one is talking everyone listens to in agreement( gently noting their heads and making facial expressions that say “YES or INDEED”), a talker says words in slow but clear way and mostly nod when sentence is over. Then use hands to express and always keep smiles up. I never noticed a sign of disagreement. Everyone adds a tiny to one’s idea so it constructs to a course of thing to do.
In the last week of February 2009, we finally had the activity. It was for 6 kids around age of 10. Two were boys and four girls. We made a room an airplane; chairs are airplane seats. There was a pilot who announced stops and all kids were issued a mock passport and visa. That password contained simple information about the person and a sheet for each stop where they need to find out an answer. There were four stops: Hawai’i, Alaska, Haiti, and Brazil. All were presentation style, one of us ( the group) would lead or talk about the stop. I talked about Hawai’i and sang along a simple song (Chika chika), Kenji made a story about inuit boy and girl in Alaska– basically boy grows up to be a hunter and girl goes to school and became a politician – no idea how Kenji came up that story. Then someone brought a Haitian – seriously a guy from Haiti came He was a student in some university near Kobe. So he talked about Haiti’s food, clothes etc. Then someone talked about Brazil on how it is famous for football. Then all kids gathered together to draw on a huge A1 paper and it was a nice mix of what they saw. That was it. I was impressed with well disciplined manners of Japanese kids. They did everything instructor said and completed whatever was told to do.
Donation for Haiti
Another reason to choose Haiti was that a tragic event of earth quake devastated the country. It appeared a global action to extend hands to people of Haiti. As soon as I heard YMCA’s street donation, I volunteered for a day. I asked one of volunteer to write down a simple sentence asking people donate money for Haiti victims. He wrote “...YMCA desu. Haichi no jishin Bokin katudou onegaishimasu...” I iteratively cried it aloud on street without hesitation because I knew I was doing right thing. Some people turned up and looked at me with a strange face, I smiled and kept screaming. We managed to gather loads of money for Haiti people.
...cease...
After that I kept going to those small meetings for International Volunteer Group until middle May. We would always meet for an event scheduling for a few months ahead. Because I did not know Japanese, I was just there mostly observing how they interact.
In early March Cedric told me that he quit the group and meeting. I never had chance to ask his reasons until May. So I took time to meet him. He quit because Ms. Nagai was asking his legal permit and asked him to change his status. Cedric was a student but was working part time. So I learned Ms. Nagai was very strict about Japanese regulations and care about foreigners if they follow it right. Lately, she would come to meetings and always speaks in Japanese even though she knows I understand nothing. Generally she was acting bit cold to me – I can see. In the later meetings Kenji stopped translating to me, I did not bother to ask as well.
Building up these things and going to meetings that I don’t understand and know I can not contribute my ideas, I found it tedious. Since then it seems that I no longer find any time for volunteering at YMCA Kobe.
Friday, April 9
Japanese April: SAKURA
April brings Sakura to Japan. Cherry trees on street are naturally dressed with white-pinky colours of flowers. Flower blossoms are in size of a snow flake, large one. Sakura covers trees like snow. Withing a week or two, Sakura flowers fall down one by one and her leaves emerge by then.
Soft and delicate pieces of Sakura swirl around and dance. Pretty yet short life for what called the worst month in other temperate climate regions is the fate of Sakura.
Does Samura relate to Sakura?, yes like a span of life they both pass.
Cherishing the season, I enjoyed a whole sunny Sunday in Shukugawa river area.
Even at night, Sakura viewing (hamani in Japanese) lights up your mind and emotion:) Oji zoo is a great place to enjoy lighted sakura!
Sunday, March 28
Busan Impression
I came down to Busan, Korea from Osaka, Japan, and stayed here for a whole week. What impressed me at first was that the custom checking and currency exchange went ‘very’ fast at the airport in Busan.
Busan is a busy city! They construct skypointing high buildings, shipping stores of containers, paving mountains and changing the landscape of this port to a city of trade and glamour of hotels. Towards Haeundae beach, world class hotels stand in line and more to come on way. It clearly conveys Busan’s ambition and coming prosperity.
It is a romantic city! Like what depicted in Korean dramas, couples walk hand in hand and publicly embrace and show their affections. Younger generation look happy and fashionable. They are attractive and beautiful. Along beach, in cafes and restaurants, couples are everywhere.
Shops shops shops. Shopping appearantly contributes large share in its econony. Local and 'Japanese' regularly shop around retails from high-end brand shops to cheap street products. Cosmetic surgery and medical hub 'shop' are in boom as well.
Although service industry is very welcoming, they are no excuse of hiding their attitude at local dining places, taxi and hotel receptionist etc. Going on red light, back driving, a little messy karaoke make somehow chaotic.
It seemed like Busanians are busy people working hard to achieve their ambition to be an internationally known city. They are on the way.
Friday, February 26
Whining - health/cost
Sometimes I have doubts about certain explanation for health care, assuming anatomy is differently determined by their unique biological creation:) But, my uncertainties often turn out to be just axiousness. I have examples of health problems, and many of them clrealy show my distrust:)
Backpain
I had backpains. Concerning about it, I went to several doctors. First I complained of it to a doctor in Budapest, she said it is a normal to have a pain and just pursue an active lifestyle. It continued over a year. Another doctor in London, told me everything is OK.
Eye sight
I got an eye-sight check at University Vision Optician in July 2008 while I was at UoM. Feeling unconfortable, I did not wear glasses for about half a year after that. Then I got checked in Happy, an optical shop in Ulaanbaatar which was January 2009. Despite my doubts, the results came out the same - in UB, an optician used only a coputer machine.
Then my eyes got dry and itching in February 2010, I thought my eyes got worse. So I went to a doctor - he reviewed comprehensively- tested sights, checked with computer, test-ckecks (walks etc) and microscoped through. Everything was O.K.
Knee pain
Something went worg with my knee after a day long hiking in forest mountain. Sergey and I set goal to reach a top of Bogd Uul from its back, where the hiking path dissapears only in the downhills. Luckily we reached our dream. There was a point I wanted to stop becaus emy legs were hurting too bad, but I kept going - no-one for help and I didn't want to cause trouble for my friend. Once we reached back UB, I could not get up and my right knee was all pain for streching and touching - note no swallaw. I went to a clinic of injury in UB, a doctor told me it is nothing - perhaps be my throuht ? - no idea. Due to busy queu, she refused to look at through X-ray. Steve, my friend who was visiting me from Korea, was shocked. A day after I went to an another clinic, a young doctor told, without X-ray, me it was injury of ligament in my knee. Then she wrote a cream to apply and adviced to have physical treatment for two weeks - which I was unable to do. The pain went two days since I applied the cream over.
That symptom occured to me again when I was running for a maraphon in Nishinomiya October 2009. So I went to orthopedic, he questioned and screened through X-ray, he said my bones are good, perhaps the pain was from ligament ingjury. He shot a dose in my knee and wrote a prespription of cream to apply. I applied the cream, which smelled strong mint. The pain went away within 3 days. He was right.
For above examples, my firs thought was to see a doctor. Trusting what he/she says really varies. I have more confidence in a doctor who explains with a tool such a X-ray. Some cases, a doctor was right without a tool. I shared my views with my mother. Her response was that she never went to a doctor to complain besides delivering her children (including me).
Oh on top of that, speaking of cost seeing a doctor in Japan? I paid a hell amount to the clinics for simple diagnosis. I am happy for paying extra because I trust the results are right. which is opposite in Mongolia. After all, I also think my uncertainty indeed result in extra costs which I might have not worried of!
Backpain
I had backpains. Concerning about it, I went to several doctors. First I complained of it to a doctor in Budapest, she said it is a normal to have a pain and just pursue an active lifestyle. It continued over a year. Another doctor in London, told me everything is OK.
Eye sight
I got an eye-sight check at University Vision Optician in July 2008 while I was at UoM. Feeling unconfortable, I did not wear glasses for about half a year after that. Then I got checked in Happy, an optical shop in Ulaanbaatar which was January 2009. Despite my doubts, the results came out the same - in UB, an optician used only a coputer machine.
Then my eyes got dry and itching in February 2010, I thought my eyes got worse. So I went to a doctor - he reviewed comprehensively- tested sights, checked with computer, test-ckecks (walks etc) and microscoped through. Everything was O.K.
Knee pain
Something went worg with my knee after a day long hiking in forest mountain. Sergey and I set goal to reach a top of Bogd Uul from its back, where the hiking path dissapears only in the downhills. Luckily we reached our dream. There was a point I wanted to stop becaus emy legs were hurting too bad, but I kept going - no-one for help and I didn't want to cause trouble for my friend. Once we reached back UB, I could not get up and my right knee was all pain for streching and touching - note no swallaw. I went to a clinic of injury in UB, a doctor told me it is nothing - perhaps be my throuht ? - no idea. Due to busy queu, she refused to look at through X-ray. Steve, my friend who was visiting me from Korea, was shocked. A day after I went to an another clinic, a young doctor told, without X-ray, me it was injury of ligament in my knee. Then she wrote a cream to apply and adviced to have physical treatment for two weeks - which I was unable to do. The pain went two days since I applied the cream over.
That symptom occured to me again when I was running for a maraphon in Nishinomiya October 2009. So I went to orthopedic, he questioned and screened through X-ray, he said my bones are good, perhaps the pain was from ligament ingjury. He shot a dose in my knee and wrote a prespription of cream to apply. I applied the cream, which smelled strong mint. The pain went away within 3 days. He was right.
For above examples, my firs thought was to see a doctor. Trusting what he/she says really varies. I have more confidence in a doctor who explains with a tool such a X-ray. Some cases, a doctor was right without a tool. I shared my views with my mother. Her response was that she never went to a doctor to complain besides delivering her children (including me).
Oh on top of that, speaking of cost seeing a doctor in Japan? I paid a hell amount to the clinics for simple diagnosis. I am happy for paying extra because I trust the results are right. which is opposite in Mongolia. After all, I also think my uncertainty indeed result in extra costs which I might have not worried of!
Tuesday, February 23
MS Excel 2007: making bar-line chart combination
A few days ago, I updated such a chart that shows typical bar graphs and line would also go up the bars representing some other trend related, well inserting data was easy for me. I thought I could also create the same graph myself. Unsuccessful effort! Luckily my colleague showed me how. A million thanks to Kristine, I will share her advice here. So, just follow steps below in order to create a bar-line combination graph on MS Excel 2007.
1. Select data
2. Create a 'bar' chart
3. go to: chart tools/layout/chart area - here scroll down to choose a series [that you want to make a line/ or show a trend line:)] Once you choose, you will see highlighted dots on the bar which they represent the series. There, just click right on data set: then select format/data series ~choose 'secondary axis' plot
4. Now go to 'insert' menu tab and choose a line chart!
That is it. You will see nice a graph like this one.
Tuesday, February 16
Man of months (Jan, Feb 2010)
My country-mate, Davgaa (Asashōryū Akinori (朝青龍 明徳?, Davgadorj Dolgorsüren) became a man of publication, his pictures are all over pages. He is a STAR:)
Hyper-Barbershop
Getting hair cut became that quick. For ones who miss to notice hyper-cut barber shops, here some pictures introducing you to speed of cutting and cleaning too trim and quick!
STEP 1
You walk to paymachine, enter 1000 (sen) yen for a ticket.
STEP 2
Read and wait:)
STEP 3
Sit properly and get that hair cut done!:) This is how that works.
STEP 4
Debris must go away and DONE!
STEP 1
You walk to paymachine, enter 1000 (sen) yen for a ticket.
STEP 2
Read and wait:)
STEP 3
Sit properly and get that hair cut done!:) This is how that works.
STEP 4
Debris must go away and DONE!
Monday, February 15
Hanshin Tigers
Baseball is the most popular sport among Japanese. Hanshin Tigers seem the biggest baseball team in Japan. It sounds like Detroit Tigers, but Hanshin Tigers are more like ‘Red Sox’ of Japan.
I lived just right close to the Hanshin Tigers Stadium in Koshien, Nishinomiya just in between Osaka and Kobe cities in the Hanshin Railway. One sunny day of January 2010 I took my time around to explore what might be the ‘most’ favoured Japanese stadium:-) Here some images for ya!
spirit of the team, Tiger!
This is how the stadium arranged.
You can spiritually connect to the tigers, pray - worship - offer
the fans in front of the stadium
Monday, January 11
Koya-san
Last November, a group of my friends decided to drive up to Koyasan World Heritage Site over mountains of Kii Mountain Range. Going through suburbs of Osaka and passing short distance valley of cultivation lands - divided into tiny pieces, then little up to down-hill sides where families selling organges on the road and vegetation occupiniyng of slim trees like bamboos, that will be typical route to Kii Mounatains. Further such well-maintained road led us to towards upper part of Koya mountain. Surrounded all by pointy mountains, Koya’s pilgrim town is majestically located for great view. Templtes, shrines, cemetery were built in with neat effort and eye-catching cute shapes, yes immense culture of respect and tradition there exists. You can see nice pictures at Koya-san’s website.
Up there, Koya is rolling among trees of old age and large size which seemingly tell you stories of ancient times under chilly shadows of their own. When leaves change new colours in authumn, such beautiful a place! - it creates featuring with peaceful temples. Sure, it is worthy visiting!
Up there, Koya is rolling among trees of old age and large size which seemingly tell you stories of ancient times under chilly shadows of their own. When leaves change new colours in authumn, such beautiful a place! - it creates featuring with peaceful temples. Sure, it is worthy visiting!
Thursday, January 7
Natural Disaster and Kobe's Response
Kobe city experienced a devastating natural disaster in 1995; 6.8 moment magnitude scale earthquake (7.2 the Richter scale) hit the city and cost lives of thousands of people and millions of money worth infrastructures. This earthquake was the worst earth quake in Japan since one in 1923. To learn more about this disaster, click this link.
Kobe city recovered incredibly fast from the disaster and learned lessons from harsh Mother Nature. Now the city works hard to educate people and promote disaster reduction measures for all people of the world. As part of the work, Kobe hosts a Disaster Reduction and Human Renovation Institution (The Great Hanshin-Awaji Earthquake Memorial)- DRI.
.jpg)
DRI is a place to learn and feel the disasters that Nature cause. Striking pictures and 3-dimensional films show the edges of all feelings about natural disaster, there are centers and rooms to study more about disasters in interesting ways. View more of this at DRI.
Saturday, January 2
New Years Eve and Japan New Year
I had a great opportunity to experience New Year's Eve and New Year in very multicultural/Japanese way. My collegue invited me and my friend over to his family - a German wife and two kids (Nova and Maya) And, it was wonderful.
My host
His house is roughly at 400m on the southeast slope of Rokko mountain. It faces a beautiful view of Nishinomiya city, a small bay of Japan sea, parts of Osaka city. And, gimple of Rokko mountain forest adds beauty to this scenery.
12AM
When a year of 2010 came at midnight, we cheered with drinks and nice wishes. As I jumped into their balcony having full of view neighbourhood, I hear no sound on street. It was clear calm and quiet.No fireworks seen nor did I hear any sound of explosives! I hear a chant of a large bell!
Shrine
Japanese go to a temple, and pray for coming year, my Japanese host explained. So we went to a shrine nearby.
First, hands must be purified with water.
Then, go and bow in front of Buddha in the shrine, and place your offer [a coin], and pull down a string twice and pray for wishes and bow to finish.
It was cold, too:)
Then, most Japanese come to monks to pick your fortune for new year and take a bowl of Sake (rice wine). I cannot miss that Sake:)
There was an another temple closer to this shrine, so we walked up there. Besides, a larger temple and private service - monks serve a special cermony upon a reservation of people in a temple - it is private.
The difference here was a big bell, in which people knock it by 108 times (the number of sins). So people were lined up to knock it once each person.
01, 01, 2010
On the morning of 2010, we had a proper Japanese New Year's breakfast. Many of dishes like beans represent prosperity and good wishes for new year. It was delicious, the fish was the most tasty! Yum yum;p
To start new day of new year, Japanese go to temple/shrine in the morning as well.
My host
His house is roughly at 400m on the southeast slope of Rokko mountain. It faces a beautiful view of Nishinomiya city, a small bay of Japan sea, parts of Osaka city. And, gimple of Rokko mountain forest adds beauty to this scenery.
12AM
When a year of 2010 came at midnight, we cheered with drinks and nice wishes. As I jumped into their balcony having full of view neighbourhood, I hear no sound on street. It was clear calm and quiet.No fireworks seen nor did I hear any sound of explosives! I hear a chant of a large bell!
Shrine
Japanese go to a temple, and pray for coming year, my Japanese host explained. So we went to a shrine nearby.
First, hands must be purified with water.
Then, go and bow in front of Buddha in the shrine, and place your offer [a coin], and pull down a string twice and pray for wishes and bow to finish.
It was cold, too:)
Then, most Japanese come to monks to pick your fortune for new year and take a bowl of Sake (rice wine). I cannot miss that Sake:)
There was an another temple closer to this shrine, so we walked up there. Besides, a larger temple and private service - monks serve a special cermony upon a reservation of people in a temple - it is private.
The difference here was a big bell, in which people knock it by 108 times (the number of sins). So people were lined up to knock it once each person.
01, 01, 2010
On the morning of 2010, we had a proper Japanese New Year's breakfast. Many of dishes like beans represent prosperity and good wishes for new year. It was delicious, the fish was the most tasty! Yum yum;p
To start new day of new year, Japanese go to temple/shrine in the morning as well.
Friday, January 1
Osaka Zoo (Tennoji Zoo)
Tennoji Zoo is an huge area of land for zoo and park. It is well maintained and many of animals look happy and 'clean':) A number of species is various. Definitely, worthy to visit and spend your time there for a whole day! It is cheap, only 500JPY by Dec,2009. Also, make you plan to view animals before 4pm afterwards 'hot' animals like Lion, Rhinoceros etc are closed earlier!
Some pictures from Zoon -down.
Some pictures from Zoon -down.
Osaka Aquarium (Kaiyukan)
Osaka Aquarium is like a small ocean! Most sea species of animals are collected to display in one large aquarium. I went to see this place with my friends.
Aquarium is a 8-floor tall and it starts from the top going down. There are small sections showing animals from a various seas. On the center there is a large aquarium which is themed under 'Pacific Ocean' and contains larges animals like whales, shark etc - wow.
Yes, indeed FUN! Visiting Kaiyukan will cost your half-day or more, and entrance fee is 2000JPY by Dec,2009. I share some of my photos from Kaiyukan below.
Penguin Parade
Let's start!
Window dive:)
How is like to be born in an aquarium?
Jelly fish Jelly fish Jelly!
More about aquarium, check this out!
Aquarium is a 8-floor tall and it starts from the top going down. There are small sections showing animals from a various seas. On the center there is a large aquarium which is themed under 'Pacific Ocean' and contains larges animals like whales, shark etc - wow.
Yes, indeed FUN! Visiting Kaiyukan will cost your half-day or more, and entrance fee is 2000JPY by Dec,2009. I share some of my photos from Kaiyukan below.
Penguin Parade
Let's start!
Window dive:)
How is like to be born in an aquarium?
Jelly fish Jelly fish Jelly!
More about aquarium, check this out!
Subscribe to:
Posts (Atom)